Η αποκέντρωση, κλειδί για τις μεταρρυθμίσεις στην Υγεία



Γράφει ο Αντώνης Δημόπουλος, πρώην Γ.Γ. του υπουργείου Υγείας


1- Κρεμασμένοι από ένα υπερφορτωμένο κράτος από το οποίο συνέχεια απαιτούμε και μόνιμα καταγγέλουμε, έχουμε συχνά αποδεχθεί τη στασιμότητα και αναπαραγωγή παρωχημένων δομών και λειτουργιών .

Η ανάληψη πρωτοβουλιών αλλά και αποφάσεων περιφερειακής αναδιοργάνωσης με βάση τοπικές επιλογές σε τομείς που επιδέχονται διαβούλευση και αναδιάρθρωση χωρίς επιπλέον κόστος, είναι ένα σημαντικό βήμα χειραφέτησης.

Τομείς όπως η Υγεία και η Παιδεία προσφέρονται για μια τέτοια προσπάθεια και για έναν επιπλέον λόγο: αφορούν όλους, τα ευεργετήματα διαχέονται σε κάθε σπίτι, έχουν άμεσα αποτελέσματα, διαμόρφωνουν κουλτούρα στα νέα παιδιά, ικανοποιούν τους πολίτες.

Στην υγεία, η αποφυγή μετασχηματισμού του παλαιού, οδήγησε σε μια σειρά επιστρώσεις, μια συσσωμάτωση με το κάθε νέο, παράγοντας αδιανόητες δυσλειτουργίες και δαπανηρές επικαλύψεις. Η προσπάθεια συστηματικής αποκέντρωσης με τον Καποδίστρια (ν2539/97) έφερε λίγα χρόνια μετά τις επτά υγειονομικές περιφέρειες και ακολούθως τον Καλλικράτη (ν3852/10) και την λειτουργία των 13 αυτοδιοικητικών περιφερειών από το 2011 ταυτόχρονα με την δημιουργία του ΕΟΠΥΥ.

2- Η μετακίνηση της ευθύνης διακυβέρνησης στην υγεία από το κέντρο στις περιφέρειες, απαιτεί μια προσεκτική ισορροπία ανάμεσα στις αρμοδιότητες, τις εξουσίες και τους πόρους που διαχέονται προς την τοπική κοινωνία.

Η τωρινή περίοδος δίνει τη δυνατότητα ακριβού ελέγχου των οικονομικών ροών μέσω της κλειστής χρηματοδότησης των Νοσοκομείων με τους σφαιρικούς προυπολογισμούς, αλλά και του επιμερισμού δαπανών του ΕΟΠΥΥ. Ταυτόχρονα είναι επαρκώς αποτυπωμένα η νοσηρότητα και οι δείκτες υγείας όπως και οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, στον Υγειονομικό χάρτη.

3- Ένα τέτοιας έκτασης και λογικής εγχείρημα, έχει συντονιστή – «αγοραστή» προφανώς τον εκλεγμένο περιφερειάρχη, γιατί αυτός λογοδοτεί και άρα έχει ένα βασικό κίνητρο προσφοράς καλύτερων υπηρεσιών προς τους πολίτες με ανακατανομή των ούτως ή άλλως διαθέσιμων πόρων. Επίσης είναι σημαντική η εκπροσώπηση των υπόλογων του κράτους σε περιφερειακό επίπεδο, δηλαδή οι ΥΠΕ, αλλά και- καταλυτικά- ο μονοψωνιακός αγοραστής, ο ΕΟΠΥΥ.

Καθοριστικός είναι ο τρόπος συμμετοχής της τοπικής Ιατρικής κοινότητας, η δυνατότητα σύναψης συμβολαίων και ευελιξίας με βάση τις πραγματικές ανάγκες, οι ευκαιρίες για νέες καινοτόμες συμπράξεις των παρόχων. Τέλος η ενεργός παρουσία και ουσιαστική–με ψήφο- συμμετοχή, των χρηστών – πολιτών όχι σαν φορέων επιμέρους αιτημάτων, ομάδων ασθενών και φαρμακευτικών εταιριών αλλά σύνθεσης των αναγκών των δημοτικών και κοινοτικών διαμερισμάτων.

4- Η χρήση κλειστών προυπολογισμών κάνει διακριτή την κατανομή και τον επιμερισμό των διαθέσιμων δαπανών στα νοσοκομεία, την πρωτοβάθμια, το μίγμα χορηγούμενων φαρμάκων αλλά και τη χρήση βιοιατρικής τεχνολογίας σε κάθε περιφέρεια, με βάση τους κεντρικούς, επιτελικούς άξονες και κανόνες του Υπ. Υγείας.

Αλόγιστες σπατάλες, γραφειοκρατία, επικάλυψη, ανοχή και διαφθορά που υποκρύπτονται όταν ο λογαριασμός πηγαίνει στο κεντρικό επίπεδο και στηρίζεται στον παραγοντισμό και στις συντεχνιακές πιέσεις γίνονται έτσι πολύ φανερές.

Η ανάγκη επανασχεδιασμού πολλών υπηρεσιών, συντονισμού και συνέργειας δομών και η σύνδεση με την αποτελεσματικότητα την αποδοτικότητα και την αξιολόγηση τίθενται έτσι σε άμεση δυνατότητα λογοδοσίας και ελέγχου.

Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να αναδυθούν σημαντικές, και τόσο παραμελημένες σήμερα δράσεις που αφορούν στο έλλειμα πρωτοβάθμιας φροντίδας, τις ροές ασθενών χρονίων παθήσεων, την υστέρηση προγραμμάτων για το κάπνισμα, την παχυσαρκία ή τις εξαρτήσεις από ναρκωτικά, αλκοόλ κλπ .

Ο κοινός σχεδιασμός δημοσίου και ιδιωτικού τομέα και η συστηματική αξιοποίηση των ΜΚΟ αλλά και κάθε διαθέσιμης δομης, μπορεί να πολλαπλασιάσει τα οφέλη δημιουργώντας ταυτόχρονα οικονομίες κλίμακας. Ειναι σημαντικό λοιπόν όλα αυτά να στηριχθούν από ρεαλιστικά και υλοποιήσιμα επιχειρησιακά σχέδια που θα αξιοποιούν τις υπάρχουσες σε κάθε χώρο δομές, υπηρεσίες και ανθρώπους.