Ο Αντιπρόεδρος της DEMO Δ.Δέμος στο HealthReport.gr: «Δεν επαρκούν τα μέτρα για τα γενόσημα»!



Συνέντευξη στη Δήμητρα Ευθυμιάδου


Λίγες ημέρες πριν η ηγεσία του υπουργείου Υγείας ανακοινώσει τα νέα μέτρα για τα φάρμακα, ο Αντιπρόεδρος της DEMO ABEE και Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας κ. Δημήτρης Δέμος μιλά στο HealthReport.gr για τη φαρμακευτική πολιτική, για τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στα ελληνικά φάρμακα, για τις νέες επενδύσεις που πραγματοποιεί η DEMO με την παραγωγική μονάδα, αλλά και για τις προσλήψεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια παρά την οικονομική κρίση.

Ο Δημήτρης Δέμος δε διστάζει να κάνει κριτική τόσο στη σημερινή κυβέρνηση όσο και στις προηγούμενες για τα μέτρα που δεν έλαβαν για τη στήριξη των ελληνικών γενοσήμων φαρμάκων, ενώ επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι θα πρέπει τα νέα καινοτόμα και ακριβά φάρμακα να περνούν από διαδικασία αξιολόγησης όπως γίνεται σε όλες της χώρες της Ευρώπης, πριν εισαχθούν στη χώρα μας καθώς όπως σημειώνει: «αποζημιώνονται ανεξέλεγκτα επιβαρύνοντας δυσανάλογα τη δαπάνη».

Διαβάστε αναλυτικά παρακάτω τη συνέντευξη του Αντιπρόεδρου της DEMO ABEE και Αντιπροέδρου της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας κ. Δημήτρη Δέμου στο HealthReport.gr

Βρισκόμαστε με βάση τις πληροφορίες ένα βήμα πριν η ηγεσία του υπουργείου Υγείας ανακοινώσει τη νέα της φαρμακευτική πολιτική. Τι περιμένετε για τα γενόσημα φάρμακα;

Αυτό που περιμένω εγώ, αλλά και ο κλάδος του φαρμάκου συνολικά, είναι μια ρεαλιστική και «δίκαιη» τιμολόγηση με στόχο την παραμονή των γενοσήμων και οικονομικών φαρμάκων στο σύστημα ώστε να παράγουν εξοικονομήσεις.

Σήμερα πολλά γενόσημα βρίσκονται κάτω από τη χαμηλότερη της ΕΕ, λόγω στρεβλώσεων στο σύστημα τιμολόγησης. Αυτό σε συνδυασμό με υπερβολικά rebate + clawback δημιουργεί μη βιώσιμες συνθήκες για τα γενόσημα.

Όσον αφορά ειδικότερα το νευραλγικό κλάδο των νοσοκομείων, καθώς η DEMO ειδικεύεται στην ανάπτυξη ενεσίμων, αυτό που ζητάμε για την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του Συστήματος και της κάλυψης των φαρμακευτικών αναγκών των ασθενών, είναι να υπάρξει μια λογική αύξηση της νοσοκομειακής δαπάνης με ταυτόχρονη αξιολόγηση των νέων, ακριβών θεραπειών που εισάγονται στο Σύστημα και αποζημιώνονται ανεξέλεγκτα επιβαρύνοντας δυσανάλογα τη δαπάνη.

Η Ελλάδα παραμένει η μοναδική χώρα στην Ε.Ε. που δεν διαθέτει κάποιο φορέα αξιολόγησης του βαθμού καινοτομίας που ενσωματώνει κάθε φάρμακο και δεν προχωρά στην οικονομική αξιολόγηση της σχέσης κόστους/θεραπευτικού οφέλους, με αποτέλεσμα να αποζημιώνει -και μάλιστα σε υψηλές τιμές– κάθε νέο φάρμακο ως καινοτόμο.

Ο νοσοκομειακός προϋπολογισμός να περιλαμβάνει αμιγώς νοσοκομειακά φάρμακα και φάρμακα για νοσηλευόμενους. Φάρμακα όπως τα αντιρετροϊκά, οι αυξητικές ορμόνες και οι αιμοποιητικοί παράγοντες οφείλουν να εξαιρεθούν από το προϋπολογισθέν όριο αποζημίωσης για νοσοκομειακά φάρμακα.

Έχουμε ζητήσει επίσης να εξαιρεθεί η νοσοκομειακή δαπάνη από το καθεστώς ΦΠΑ, όπως έχει θεσπιστεί για το εξωνοσκομειακό clawback και έχει αποφανθεί το ΣτΕ.

Τέλος να δοθούν κίνητρα για τη χρήση γενοσήμων σε γιατρούς, φαρμακοποιούς και ασθενείς. Σήμερα κανείς από τους προαναφερομένους δεν έχει κίνητρο για να χρησιμοποιεί γενόσημα

Γιατί θεωρείτε ότι καθυστέρησε η σημερινή κυβέρνηση να δώσει κίνητρα για την προώθηση των γενοσήμων, τη στιγμή που είχε δεσμευτεί στην Πανελλήνια Ένωση φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ) από το 2015 ότι θα έδινε κίνητρα για να αυξηθούν οι πωλήσεις;

Προφανώς τα όποια κίνητρα δεν είναι επαρκή. Προς το παρόν η αύξηση της χρήσης των γενοσήμων επιχειρείται (και από αυτή και από τις προηγούμενες κυβερνήσεις) με μια σειρά αλληλοαναιρούμενων μέτρων με μηδενικό τελικό αλγεβρικό άθροισμα.

Το θέμα της προώθησης της χρήσης γενοσήμων δεν λύνεται άμεσα αλλά απαιτεί συνεχή και επίμονη προσπάθεια ώστε η χρήση γενοσήμων να αποτελεί συνειδητή επιλογή των χρηστών (ιατρών, φαρμακοποιών και ασθενών). Στην ουσία αφορά σε μια αλλαγή κουλτούρας, η οποία απαιτεί χρόνο.

Πολλοί είναι αυτοί που ισχυρίζονται ότι τα ελληνικά γενόσημα είναι ακριβά. Πως το σχολιάζετε;

Οι βίαιες μειώσεις τιμών που επικεντρώνονται μονομερώς στα φθηνά παλαιά φάρμακα της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας απειλούν τη βιωσιμότητά τους. Παρόλο που η μέση μείωση στα γενόσημα 2009-2016 φθάνει στο -67%, δυστυχώς υπάρχουν ακόμη κάποιοι που επιμένουν μονομερώς να μιλούν για δήθεν ακριβά γενόσημα.

Δεν κουραζόμαστε να επαναλαμβάνουμε ότι η σύγκριση των τιμών μεταξύ χωρών με διαφορετικά μεγέθη αγοράς, διαφορετικά συστήματα αποζημίωσης, διαφορετική κουλτούρα χρήσης γενοσήμων και διαφορετικές πρόσθετες υποχρεωτικές επιβαρύνσεις εκτός από αδόκιμη, είναι και επικίνδυνη.

Η επιλεκτική σύγκριση τιμών σε συγκεκριμένα φαρμακευτικά προϊόντα ώστε να προκύψουν «αβίαστα» συμπεράσματα αποτελεί γνωστή πλέον πρακτική.
Tο clawback αδικεί τις ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες που διαθέτουν κατά βάση γενόσημα και μάλιστα με διπλό τρόπο αφού:

τιμωρούνται με clawback ενώ δεν ευθύνονται για την υπέρβαση του προϋπολογισμού της φαρμακευτικής δαπάνης (τα γενόσημα ΜΕΙΩΝΟΥΝ τη δαπάνη, δεν την αυξάνουν…)

-τιμωρούνται με clawback εφόσον αυξήσουν τα μερίδια αγοράς τους στα γενόσημα, ενώ την ίδια στιγμή η Πολιτεία επιδιώκει και προωθεί την αύξηση της χρήσης των γενοσήμων, όπως άλλωστε προβλέπουν οι μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας έναντι των δανειστών.

Οι υποχρεωτικές επιστροφές rebate & clawback έχουν φθάσει πλέον σε σημείο τέτοιο ώστε το 1 στα 3 φάρμακα που αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ, πρακτικά διατίθεται δωρεάν από τη φαρμακοβιομηχανία.

Η κυβέρνηση δεν κρύβει ότι θέλει να στηρίξει τις ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες. Έχουν γίνει κινήσεις για τη στήριξη της ελληνικής επιχειρηματικότητας;

Η απάντηση είναι θετική. Το αναπτυξιακό αποτύπωμα και η θετική συμβολή της εγχώριας φαρμακοβιομηχανίας στην οικονομία έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο παλαιότερων μελετών από ανεξάρτητους φορείς όπως το ΙΟΒΕ, το ΚΕΠΕ ή η McKinsey.

Στην παρούσα φάση βρίσκεται σε εξέλιξη η πρωτοβουλία της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας για την ανάληψη δράσεων με στόχο την υλοποίηση των προτάσεων που περιλαμβάνονται στη πρόσφατη μελέτη της PLANEΤ.

Η μελέτη αποτελεί μια οργανωμένη προσπάθεια ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής φαρμάκων, στα πλαίσια των ευρωπαϊκών κανόνων για τον ανταγωνισμό, και μέσα από συγκεκριμένους άξονες που αφορούν στην βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών παραγωγικών φαρμακοβιομηχανιών, στην ανάπτυξη του ανθρωπινού δυναμικού, στην προώθηση των εξαγωγών, στη βελτίωση της χρηματοδότησης, στην επένδυση σε R&D και στη διασφάλιση των σχετικών υποστηρικτικών δράσεων που συνδέονται με την παραγωγή φαρμάκων.

Ελπίζουμε ότι η μελέτη δε θα μείνει στο συρτάρι αλλά αντιθέτως θα μετουσιωθεί σε συγκεκριμένα έργα και δράσεις ώστε να αξιοποιηθεί η σημαντική δυναμική των παραγωγικών ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών.

Πόσες θέσεις εργασίας μπορείτε να προσφέρετε στη χώρα στην περίπτωση που στηριχθούν με μέτρα τα ελληνικά γενόσημα;

Κοιτάξτε, οι σύγχρονες ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες ειδικεύονται στην ανάπτυξη και παραγωγή επώνυμων γενοσήμων και πρωτοτύπων φαρμάκων καθώς και στην παραγωγή για λογαριασμό τρίτων.

Το 25% του όγκου των φαρμάκων πολυεθνικών εταιριών που διακινείται στην ελληνική αγορά, παράγεται από ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες. Η παραγωγή γίνεται σε 27 υπερσύγχρονα εργοστάσια με τεχνολογία αιχμής και εξελιγμένα συστήματα ποιοτικού ελέγχου με απόλυτη εφαρμογή των Ορθών Πρακτικών Παραγωγής (GMPs).

Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες απασχολούν περισσότερους από 13.000 εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης, μέγεθος που αντιστοιχεί στο 60% της συνολικής απασχόλησης του κλάδου και στο 2,6% του προσωπικού της μεταποίησης της χώρας.

Στο δυναμικό αυτό περιλαμβάνονται 800 επιστήμονες υψηλής εξειδίκευσης, σε διοικητικές θέσεις και τμήματα R&D. Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία όμως επηρεάζει πάνω από 50.000 θέσεις εργασίας, εάν υπολογιστούν η έμμεση και η προκαλούμενη επίδραση της απασχόλησης στο κλάδο της παραγωγής φαρμάκων.

Επιπλέον ο κλάδος εμφανίζει την υψηλότερη αναλογία ανθρώπινου δυναμικού που απασχολείται σε δραστηριότητες Έρευνας και Ανάπτυξης στο σύνολο της απασχόλησης, σε σύγκριση με τους υπόλοιπους τομείς Μεταποίησης.

Φανταστείτε λοιπόν πόσο μπορεί να αυξηθεί αυτό το νούμερο των 50.000 άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας εάν στηριχτεί το ελληνικό φάρμακο.

Η DEMO πόσους εργαζόμενους απασχολεί σήμερα; Εσείς κάνατε απολύσεις λόγω της κρίσης και των μειώσεων στις τιμές των φαρμάκων;

Η DEMO απασχολεί σήμερα πάνω από 800 εργαζόμενους, 825 σύμφωνα με τα στοιχεία του Μαρτίου του 2017. Να σημειώσω ότι από το 2011 που ξεκινά η ουσιαστική μεγάλη ύφεση για την Ελλάδα, η DEMO όχι μόνο δεν προχώρησε σε απολύσεις και μειώσεις προσωπικού αλλά αντιθέτως προσφέρει διαρκώς νέες θέσεις και ευκαιρίες εργασίας.

Πριν από 2 χρόνια η DEMO απασχολούσε 650 άτομα και σήμερα πλησιάζουμε τους 850, με το 65% των εργαζομένων να είναι ηλικίας 25-40 και ένα στα τρία άτομα να έχει τουλάχιστον 8ετή εμπειρία. Η εταιρεία συνεργάζεται στενά με την Ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα και «τροφοδοτείται» από υψηλό επιστημονικό προσωπικό, κάτι που αποκτά μεγαλύτερη σημασία τώρα, στην εποχή του brain drain.

Ως μια εταιρεία που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό η DEMO, με τι τρόπο θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη, μια έννοια που είναι και επίκαιρη το τελευταίο διάστημα περισσότερο από ποτέ;

Το Ελληνικό Φάρμακο γενικά μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ανάσχεση της μακροχρόνιας οικονομικής κρίσης, μέσω της συμβολής του στο ΑΕΠ και στις εξαγωγές της Ελλάδας, όπου βρίσκεται σταθερά στη δεύτερη θέση, στα φορολογικά έσοδα και στις εργοδοτικές εισφορές, στην ενίσχυση της απασχόλησης και των επενδύσεων σε έρευνα και στην κατοχύρωση εμπορικά εκμεταλλεύσιμης τεχνογνωσίας.

Καθώς με ρωτάτε για την εταιρεία μας, η DEMO εξάγει επώνυμα προϊόντα σε 80 χώρες του κόσμου, ενώ ήδη παραλάβαμε νέες μηχανές που θα διπλασιάσουν την παραγωγικότητα στην γραμμή υγρών ενεσίμων, ενώ σε λίγες ημέρες αναμένεται εξοπλισμός για τον τριπλασιασμό της παραγωγής των ξηρών ενεσίμων της εταιρίας.

Η επένδυση αυτή, κόστους 35εκατ €, είχε ξεκινήσει προ τριετίας αλλά καθυστέρησε λόγω της γενικότερης κατάστασης αλλά και των οφειλών των νοσοκομείων.

Σε όποια περίπτωση στη DEMO ξεκινούμε τις εργασίες για την δημιουργία και 4ης μονάδας παραγωγής, 12.000τμ, η οποία θα προστεθεί στα ήδη 45.000τμ των 3 μονάδων μας.

Ο στόχος για το άμεσο μέλλον πρέπει να είναι η ενδυνάμωση της επιχειρησιακής λειτουργίας και απόδοσης των ελληνικών παραγωγικών φαρμακοβιομηχανιών, ταυτόχρονα με τη μέριμνα για την ενίσχυση ζήτησης των προϊόντων της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών φαρμακευτικών επιχειρήσεων, της διείσδυσής τους σε νέες αγορές και την ενίσχυση των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας.

Διαθέτει η DEMO μοναδικά φάρμακα;

Η εταιρεία έχει ορισμένα σκευάσματα που είναι μοναδικά και αναντικατάστατα όπως για παράδειγμα η αδρεναλίνη ή η ατροπίνη που είναι μεν φθηνές θεραπείες αλλά μόνο η DEMO παράγει και διαθέτει.

Επίσης διακινεί και τις ακριβές θεραπείες, όπως σκευάσματα για την Μεσογειακή Αναιμία ή το δρεπανοκυτταρικό σύνδρομο, θεραπείες ζωτικής σημασίας για τους ασθενείς που τα χρειάζονται.

Είναι πρώτη στη νοσοκομειακή αγορά σε αριθμό πωληθέντων τεμαχίων τα τελευταία 12 χρόνια, με μία ευρεία γκάμα στείρων διαλυμάτων ενώ παράλληλα είναι επίσημος προμηθευτής του ΠΟΥ, του ΟΗΕ, των ΓΧΣ και πρόσφατα και του Ελβετικού Ερυθρού Σταυρού.

Επίσης η εταιρεία παράγει φάρμακα με ειδικές συνθέσεις, για σπάνια μεμονωμένα περιστατικά κατά παραγγελία, ακόμα και για έναν και μοναδικό ασθενή, κατόπιν ειδικής άδειας.

Η δυνατότητα και η προθυμία της DEMO να παύσει για 8 ώρες μια γραμμή παραγωγής 15.000 φιαλιδίων ανά ώρα, για να παράγει 20 ή 30 φιαλίδια που θα σώσουν έστω έναν άνθρωπο, είναι για την DEMO ίσως η σημαντικότερη αποστολή της.

Αυτό το διάστημα η DEMO έχει ρίξει το βάρος της στα προϊόντα πολύπλοκης σύνθεσης, όπως ενέσιμα γαλακτώματα, εισπνεόμενα εναιωρήματα, ενέσιμα λιποσώματα, ενέσιμα διαλύματα νανοσωματιδίων, κ.α.

Για το μέλλον σχεδιάζει την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων, με στόχο τη δημιουργία σκευασμάτων με βελτιωμένα χαρακτηριστικά, είτε στο θεραπευτικό αποτέλεσμα, είτε στον τρόπο χορήγησής τους.

Επειδή οι περισσότερες ελληνικές εταιρείες υποστηρίζουν ότι το μεγαλύτερο κέρδος τους προέρχεται από τις εξαγωγές, εσείς τι προϊόντα εξάγεται και σε τι ποσοστό;

Σίγουρα η εξαγωγική δυναμική της DEMO είναι αυτή που κάνει διαφορά στην ανάπτυξη της εταιρείας, καθώς ο ρυθμός αύξησης των εξαγωγών είναι στο 47% ετησίως, με το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής μας (81%) να κατευθύνεται στις αγορές του εξωτερικού, σε 80 χώρες σε όλες τις ηπείρους.

Από τα τέλη του 2013, η εταιρεία έχει επεκταθεί στην Γερμανία με τη θυγατρική DEMO Pharmaceutical GmbH με έδρα στο Μόναχο, λειτουργεί δύο υποκαταστήματα στην Κίνα, ενώ στους άμεσους στόχους της είναι η λειτουργία νέων υποκαταστημάτων σε άλλες χώρες του εξωτερικού.

Πρόκειται για μία ελληνική φαρμακοβιομηχανία με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα που συμβάλλει ώστε το ελληνικό φάρμακο να είναι διαθέσιμο και να επιλέγεται από επαγγελματίες υγείας και ασθενείς σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ασίας, της Αφρικής, της Αυστραλίας και της Νοτίου Αμερικής.

Έχουμε διατηρήσει τα μερίδια μας, που σε αρκετές περιπτώσεις είναι σημαντικά κυρίως σε χώρες της Ε.Ε, αλλά παράλληλα έχουμε διεισδύσει με επιτυχία και σε νέες αναπτυσσόμενες αγορές. Το τελευταίο διάστημα μάλιστα καταφέραμε και υπογράψαμε νέα μεγάλα συμβόλαια όπως για παράδειγμα είναι αυτό στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο και περιλαμβάνει την αποκλειστική προμήθεια σκευασμάτων στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της Αγγλίας.

Το τελευταίο διάστημα η DEMO φαίνεται ότι μπήκε δυναμικά και στο χώρο των παραφαρμακευτικών σκευασμάτων όπως με τα οφθαλμολογικά προϊόντα. Μπορούν τέτοιου είδους σκευάσματα να εκτινάξουν τα κέρδη μιας ελληνικής εταιρείας;

Ναι, όντως μετά την επιτυχημένη διάθεση στην Ελληνική αγορά των Νewsept plus και Newsept total, η εταιρεία DEMO λάνσαρε πρόσφατα το Νewsept Eyes που είναι οφθαλμικές σταγόνες μιας δόσης κατά της ξηροφθαλμίας.

Επίσης έχουμε και άλλα σκευάσματα ιατροτεχνολογικά όπως είναι το RINOPHAR για την μύτη και τα μάτια για όλη την οικογένεια, κατάλληλο και για μωρά.

Στον Όμιλο της DEMO ανήκει και η BRADEX μια νέα εταιρεία που ιδρύθηκε το 2014 με αντικείμενο την προώθηση και διανομή φαρμάκων στα νοσοκομεία της επικράτειας καθώς ιατροτεχνολογικών σκευασμάτων στην ελληνική αγορά. Στα προϊόντα της συγκαταλέγονται επουλωτικά σπρέι, επιθέματα τραύματος, και πολλά άλλα.

Σε ότι αφορά στα κέρδη μια ελληνικής εταιρείας από τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα θα σας έλεγα ότι είναι θέμα στρατηγικής απόφασης για μία εταιρεία, στο που θέλει να εστιάσει.

H DEMO ξεκίνησε τη λειτουργίας της το 1965 με μία γκάμα προϊόντων όπως σιρόπια ή χάπια αλλά το 1997 κάνει μια στροφή στην νοσοκομειακή αγορά αλλάζοντας τα δεδομένα, φτιάχνοντας πλαστικούς περιέκτες για τα σκευάσματα είτε είναι ορός είτε είναι αμπούλα.

Μέχρι και σήμερα είναι η μοναδική και η μεγαλύτερη εγκατάσταση στην Ν. Ανατολική Ευρώπη στον τομέα αυτό (πλαστικός ορός και αμπούλα) ενώ οι στόχοι της είναι:

Η Εισαγωγή νέων προϊόντων στην αγορά
Η Διατήρηση των μεγάλων μεριδίων σε χώρες του εξωτερικού και η συνεχής ανάπτυξη σε νέες αγορές. Υπάρχουν μάλιστα αγορές όπου ο δείκτης ανάπτυξης στον κλάδο του φαρμάκου είναι διαρκώς ανοδικός και εκεί οφείλεις να δεις την ευκαιρία.