Συνεντεύξεις - Άρθρα

ΚΕΝΤΡΑ ΥΓΕΙΑΣ: Η περιφερειακή τους κατανομή, η κάλυψη του πληθυσμού και η προσφορά τους στην Π.Φ.Υ.

Στην προσπάθεια της αύξησης της πρόσβασης και της παροχής πρωτοβάθμιας περίθαλψης στον εκτός εμβέλειας νοσοκομειακών μονάδων πληθυσμό της περιφέρειας, αναπτύχθηκαν, στο πλαίσιο του πολύπαθου «Εθνικού Συστήματος Υγείας» δεκάδες μονάδες παροχής ιατρικών υπηρεσιών στο σύνολο της χώρας.

Τα «Κέντρα Υγείας» όπως αποκαλούνται, χαρακτηρίζονται κατά κανόνα από την φιλοσοφία της αποσυμφόρησης των νοσοκομείων από περιστατικά τα οποία μπορούν να αντιμετωπισθούν με όφελος σε –κρίσιμο- χρόνο αλλά και δαπάνες στις οποίες σε αντίθετη περίπτωση θα επωμίζονταν οι ασθενείς και οι οικείοι τους.

Συμπληρώνοντας την παροχή υπηρεσιών από τα «Αγροτικά» και τα «Περιφερειακά» ιατρεία του ημιαστικού και αγροτικού χώρου, εκατοντάδες χιλιάδες περιστατικά, τακτικής αλλά και επείγουσας φύσεως αντιμετωπίζονται, αν όχι πλήρως, τουλάχιστον σε α’ φάση, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο μέχρι την διακομιδή σε νοσοκομειακό περιβάλλον, εφόσον κρίνεται απαραίτητο.

Σε γενικές γραμμές, το σύνολο της χώρας, σε επίπεδο «Καλλικρατικών» δήμων, όπου δεν υφίσταται νοσοκομειακή μονάδα, καλύπτεται με μεγάλη επάρκεια.
Οι διαχρονικά εξελισσόμενες ελλείψεις όμως, σε έμψυχο –κατά βάση ιατρικό- αλλά και τεχνολογικό υλικό, ιδιαίτερα και εξαιτίας των περικοπών των προϋπολογισμών στον τομέα της Υγείας, έχουν και αρνητικά αποτελέσματα.

Ένας μεγάλος αριθμός Κ.Υ, είτε καλύπτεται εμβαλωματικά με εναλλασσόμενο προσωπικό που αποστέλλεται από τα νοσοκομεία στα οποία είναι οργανικά ενταγμένα είτε «λειτουργεί» ευκαιριακά, συχνά με 1 ή και 2 μόνιμους ιατρούς. Ανάλογα και το κοινό έχει μειώσει την συχνότητα της πρόσβασής του, όπως αποδεικνύεται και από τα συγκριτικά στοιχεία της 5ετίας 2010-14 (βλ.Πίνακα)

Σε σύνολο 205 Κ.Υ, το 54% (111) καταγράφει μείωση των επειγόντων περιστατικών. Αντίστοιχα, 6,5 στα 10 Κ.Υ. ( %) Κέντρα εμφανίζουν μείωση των «τακτικών» περιστατικών (2012-14) ενώ, στο σύνολο των επισκέψεων , 156 Κ.Υ. (76,1% του συνόλου) κατέγραψαν αρνητικό πρόσημο, που έφτασε έως και το 100% στην 5ετία 2010-14).  Δεν είναι στην διάθεσή μας μέχρι στιγμής τα περιστατικά που μεταφέρονται ως επείγοντα στα νοσοκομεία σύνδεσης ή άλλα, προκειμένου να αναπροσαρμοσθούν επί το αντικειμενικότερο.

Ισχυρή πάντως είναι η αίσθηση πως ένα μεγάλο μέρος των νοσοκομείων είναι αναγκασμένο να υποδέχεται χιλιάδες περιστατικά τα οποία, υπό συνθήκες πλήρους κάλυψης θα αντιμετωπίζονταν επιτοπίως με επιτυχία.

Οι συγκρίσεις

Τα Κ.Υ. κατανέμονται, για τις ανάγκες του παρόντος, με βάση:
-Τον πληθυσμό της περιοχής στην οποία βρίσκονται και καλύπτουν (στο εξής «πληθυσμός αναφοράς»)
-Την αναλογία «περιστατικά/100 κατοίκους/ετησίως»
-Το μερίδιο «Τακτικών» & «Επειγόντων» περιστατικών στο σύνολο της «παραγωγής»
στην 5ετία 2010-14.

Η αναλογία βάσει πληθυσμού

Με την εξαίρεση ορισμένων «κρίσιμων» σημείων, όπου η ύπαρξη Κ.Υ. είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής ή και εθνικής σημασίας, η αναλογία με βάση τον μόνιμο πληθυσμό εμφανίζει μεγάλο εύρος. Το 33% των Κ.Υ. έχει στην ευθύνη του πληθυσμό έως 10 χιλ. κατοίκους, μολονότι σε αρκετές περιπτώσεις, λόγω ιδιαιτερότητας (π.χ. τουριστικά νησιά) η πραγματική εποχική σπουδαιότητα είναι δεδομένη.

Το 46% καλύπτει περιοχές με πληθυσμό μεταξύ 10-20 χιλιάδων, ενώ υπάρχουν και Κ.Υ. «Αστικού Τύπου» (Περιστέρι-Βύρωνας-Εύοσμος-Ελευσίνα), που καλύπτουν ανάγκες του πληθυσμού της ευρύτερης περιοχής, που κυμαίνεται μεταξύ 75-200 χιλιάδων.

Ανά Διοικητική Περιφέρεια & (πρώην) Νομό

Με βάση τον συνολικό πληθυσμό κάθε περιοχής, η κάλυψη κυμαίνεται μεταξύ 3,17-100%. Σε γενικές γραμμές, το 32% του πληθυσμού έχει πρόσβαση σε Κ.Υ. Παρόλα αυτά, η ιδιαιτερότητα συγκεκριμένων περιοχών π.χ. ορεινές, μειώνει την ευκολία, ιδίως τους χειμερινούς μήνες.

Η αναλογία περιστατικών

Θεωρώντας, για τις ανάγκες του παρόντος, ως στοιχείο σύγκρισης της σημασίας του κάθε Κ.Υ, καταλογίστηκε, με βάση τα πληθυσμιακά δεδομένα και του όγκου των περιστατικών που καταγράφονται στην βάση δεδομένων του ESYnet, η συχνότητα των περιστατικών ανά 10.000 κατοίκους ετησίως. Το αποτέλεσμα κατέδειξε μεγάλη απόκλιση (min-max) η οποία πρέπει να μελετηθεί, έχοντας υπόψη τα δεδομένα της εδαφικής περιοχής (π.χ. νησιά, ορεινές περιοχές, ακριτικά σημεία κ.τ.λ).

-Τακτικά

Με κριτήριο την «μέση» καταγεγραμμένη επισκεψιμότητα που αναφέρεται στο ESYnet και τον de facto πληθυσμό, η «συχνότητα» κυμαίνεται μεταξύ 281 (Κ.Υ.Γκούρας) & 74.198(!!!!)(Κ.Υ.Ανωγείων) ανά 10.000 κατ. ετησίως.Δεν είναι πάντως γνωστό το μερίδιο της απλής συνταγογράφησης ή των εξετάσεων «ρουτίνας», έναντι των προληπτικών ή των θεραπευτικών συνεδριών, τουλάχιστον από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Πάντως, η σημαντική απόκλιση των μεγεθών, ενδεχομένως «αποκαλύπτει» την πραγματική σπουδαιότητα της ύπαρξης Κ.Υ. Ο περιβόητος «Χάρτης Υγείας» που θα ενίσχυε αποτελεσματικά την έστω και περιοδική κάλυψη με ειδικότητες που δεν είναι δυνατόν να υφίστανται σε μόνιμη βάση στα Κ.Υ. είναι ακόμη σε εμβρυακή, αν όχι αδόκιμη μορφή.

Χαρακτηριστικά, μεταξύ 2010-14, 77 Κ.Υ. εμφανίζουν αύξηση συχνότητας (0,74-372,3%!!!) ενώ 127 μείωσαν τον αριθμό καταγεγραμμένων επισκέψεων από -0,75 έως και 100%.

-Επείγοντα

Αντίστοιχα, η αντιμετώπιση περιστατικών που χαρακτηρίζονται ως «επείγοντα», εμφανίζεται στον Πίνακα 4. Είναι περίεργο πως, ακόμη και περιοχές με αύξηση πληθυσμού τους θερινούς μήνες, λόγω τουριστικής κίνησης, εμφανίζονται με μείωση, είτε συνολικών είτε συχνότητας επειγόντων περιστατικών.

Σε σύνολο χώρας, ο συνολικός όγκος «επειγόντων» περιστατικών μειώθηκε, μεταξύ 2010-14, σε ποσοστό της τάξης του -5,23% (απόλυτη μείωση: 90.069 περιστατικά). Αν συνυπολογισθούν και τα περιστατικά των Νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ, που υποδέχονται και τις διακομιδές των σοβαρών περιστατικών, ο αντίστοιχος όγκος είναι μειωμένος κατά 235.958 περιστατικά(- 3,54% ).

Η μεταβολή 2012-14

-Τακτικά

Όπως προαναφέρθηκε, ο όγκος των περιστατικών «ρουτίνας», μεταβλήθηκε στο ίδιο χρονικό διάστημα σε ποσοστό
-11,21% στα Κ.Υ. ( -335.455) &
+2,11% στα Νοσοκομεία ( +336.854)
Διαμορφώνοντας την συνολική μεταβολή σε -178.601 τακτικά περιστατικά λιγότερο, ή -1,71%.

-Επείγοντα

Τα περιστατικά επείγουσας αντιμετώπισης, όσο επιτρέπει το έμψυχο Ιατρο-νοσηλευτικό προσωπικό και η υλικοτεχνική υποδομή που διαθέτουν τα Κ.Υ, μεταβλήθηκαν ,μεταξύ 2012-14, σε ποσοστό -1,24% (-21.443 περιστατικά). Αντίστοιχα, στα Νοσοκομεία, παρόμοια περιστατικά εμφανίζονται επίσης μειωμένα κατά -2,08% (-114.817). Συνολικά, η καταγραφή των σοβαρών περιστατικών μειώθηκε κατά -1,88% ή 136.260 λιγότερα.

-Σύνολο
Θεωρώντας ως «παραγωγή», το σύνολο των καταγεγραμμένων επισκέψεων, αυτή μειώθηκε
-7,57% στα Κ.Υ. (μείον 356.967) &
0,32% στα Νοσοκομεία (πλέον 42.037)
Διαμορφώνοντας συνολικά την προσφορά του Ε.Σ.Υ. στον πληθυσμό σε 316.319 περιστατικά λιγότερο ή -1,79% (2012-14).

Εν τούτοις, αν θεωρήσουμε ακριβή τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για τα έτη 2010-11 (μόνον για το σύνολο των περιστατικών Ε.Ι), η συνολική κίνηση στην πρωταρχική (και όχι «πρωτοβάθμια») φροντίδα υγείας, εμφανίζεται μειωμένη κατά -11,43% (-2.243.315), κατανεμημένη κατά κύριο λόγο στα Κ.Υ. (-30,11% ή 1.876.316 λιγότερα) και οριακά στα Νοσοκομεία (-2,77% ή 371.240 λιγότερες επισκέψεις).

ena

Σε επίπεδο (Διοικητικής) Περιφέρειας, οι μεταβολές παρουσιάζονται στον επόμενο αναλυτικό πίνακα

dyo

Με κριτήριο την «συχνότητα» των επισκέψεων, σε σχέση με τον πληθυσμό της περιοχής «αναφοράς» του Κ.Υ, ο επόμενος πίνακας εμφανίζει τα 10 «top» καθώς και τα 10 «ελάσσονα» ανά κατηγορία.
Δεν είναι δυνατή η διαμόρφωση ακριβών συμπερασμάτων, από την στιγμή που δεν είναι τεκμηριωμένη η πλήρης και επαρκής λειτουργία του συνόλου των Κ.Υ.

Σε κάθε περίπτωση όμως, οι αποκλίσεις που φθάνουν και το 90-95% είναι ίσως χρήσιμες για την επανεκτίμηση της ορθής κατανομής των Κ.Υ. στον ημιαστικό και αγροτικό χώρο.
Εξαιρούνται φυσικά, όσα βρίσκονται σε νησιά ή ορεινές δυσπρόσιτες & μακράν Νοσοκομείων περιοχές, η σημασία της ύπαρξής τους, έστω και για ψυχολογικούς και εθνικούς λόγους είναι επιβεβλημένη, με την ενίσχυση σε προσωπικό, ειδικότητες & υλικο-τεχνική υποδομή και αναλώσιμα.

tria

Για όσους ενδιαφέρονται, είναι διαθέσιμοι αναλυτικοί πίνακας καταγραφής περιστατικών και ανά Κ.Υ/Νοσοκομείο αναφοράς, από τα δεδομένα του οποίου εμφανίζεται η προσέλκυση περιστατικών ανά περιοχή (Διοικητική Περιφέρεια και «Καλλικρατικό» Δήμο).

Για μεν τις περιπτώσεις όπου υπάρχει αύξηση, ενδεχομένως αυτή να οφείλεται στην μεταβατική, δυσάρεστη για πολλούς, αποδιάρθρωση του δικτύου Πολυϊατρείων και συμβεβλημένων ιατρών του Ε.Ο.Π.Υ.Υ (πρ. Ι.Κ.Α) και στην ελλειπή στελέχωση των βασικών μονάδων παροχής α΄βάθμιας υγείας στην περιφέρεια (Περιφερειακά –πρώην «Αγροτικά» ιατρεία).

Πάντοτε με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, στο σύνολο των Κ.Υ. και των Νοσοκομείων, μεταξύ 2010-14 παρατηρείται μια ανακατανομή των περιστατικών (με το ενδεχόμενο της διπλής καταγραφής των «επειγόντων», τόσο στο Κ.Υ. της πρώτης πρόσβασης όσο και στην διακομιδή των σοβαρότερων περιστατικών στα πλησιέστερα ή και τα κεντρικά μεγαλύτερα και περισσότερο εξοπλισμένα νοσοκομεία.

Όπως είναι εύλογο, ο συντάκτης ευθύνεται για ενδεχόμενα λάθη (κυρίως από μεταφορά αριθμών). Σε κάθε περίπτωση, η ελάχιστη αυτή προσπάθεια ερμηνείας, φιλοδοξεί να καλύψει ένα κενό στην συνήθη «ψυχρή» εμφάνιση αριθμών και μεταβολών που παρέχονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Δ.Ν.Π.

Σχετικά Άρθρα

Back to top button