ΑπόψειςΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Μήπως έχουν και οι άνδρες επιλόχεια κατάθλιψη;

Ψυχικές μεταβολές στη λοχεία δεν παρουσιάζουν τελικά μόνο οι γυναίκες αλλά και οι άνδρες, όπως δείχνουν οι τελευταίες μελέτες.

Η περίοδος μετά τον τοκετό, η ονομαζόμενη λοχεία διάρκειας 40 ημερών , επιφέρει μεταβολές στον ψυχισμό τόσο της γυναίκας-μητέρας που γέννησε, όσο και σύμφωνα με τις νεώτερες διασταυρωμένες έρευνες, και του πατέρα-συντρόφου (συζύγου). Η γυναίκα στη λοχεία μπορεί να παρουσιάσει τέσσερις κατηγορίες ψυχολογικών-ψυχιατρικών διαταραχών. •Μεταβολές διάθεσης (50-80%) (ημέρες δακρύων, κακή διάθεση)

Επιλόχεια κατάθλιψη (8-15%) •Περιγεννητική ψύχωση (1-2/1000 γεννήσεις) •Αγχώδεις διαταραχές (άγνωστο ποσοστό),ίσως στα πλαίσια της κατάθλιψης ίσως και ανεξάρτητα

Βασικότερη αιτία θεωρείται σήμερα η μεταβολή των ορμονών στην περίοδο μετά τον τοκετό και κυρίως η πτώση της προγεστερόνης.

Στην πρώτη κατηγορία που αποτελεί το μεγαλύτερο ποσοστό (50-80%) μπορεί να παρουσιαστεί κόπωση, κεφαλαλγία, ημέρες δακρύων (Blues) που η γυναίκα παρουσιάζει τάση κλάματος, διαταραχή συγκέντρωσης και γενικά ήπια συμπτώματα που εμφανίζονται μέχρι και 72 ώρες μετά τον τοκετό και εξαφανίζονται 24-48 ώρες μετά με μέγιστη απόκλιση τις 15 ημέρες.

Στην δεύτερη κατηγορία, η επιλόχειος κατάθλιψη (8-15%) μπορεί να εμφανιστεί νωρίς στην κύηση, αμέσως μετά τον τοκετό ή να ακολουθήσει τα “blues”, ή να εμφανιστεί οποτεδήποτε μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τον τοκετό (το peak 2-4 μήνες μετά τον τοκετό).

Διαρκεί περισσότερο από την πρώτη κατηγορία αλλαγών διάθεσης και διακρίνεται όχι από τα αρχικά στάδια πάντα, αλλά σταδιακά με την εκδήλωση της νόσου.Μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες καθώς και πολύ νέες παρουσιάζουν την επιλόχειο κατάθλιψη συχνότερα και ίσως παίζει κάποιο ρόλο ένα οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης.

Επιβαρυντικός παράγοντας μπορεί να αποτελεί και μία λειτουργική διαταραχή του θυρεοειδούς αδένα καθώς και άλλοι παράγοντες που θα αναφερθούν στη συνέχεια.

Η κλινική εκδήλωση της επιλόχειας κατάθλιψης μπορεί να εμφανιστεί εκτός από την καταθλιπτική διάθεση και με απώλεια ενδιαφέροντος, αγωνία, εναλλαγές στο βάρος και ιδιαίτερα απώλειας βάρους, σπασμούς, μανία, διαταραχές στον ύπνο, αδυναμία συγκέντρωσης και σκέψης καθώς και ενοχές. Σε κάποιες περιπτώσεις παρουσιάζεται και αδυναμία φροντίδας του νεογνού. Και φυσικά πάντα πρέπει να υπάρχει επαγρύπνηση για τυχόν αυτοκτονία.

Στην τρίτη κατηγορία που ανήκει η επιλόχεια ψύχωση (1-2/1000γεννήσεις), μπορεί να εκδηλωθεί σε ώρες ή μέρες μετά τον τοκετό. Εικόνα σχιζοφρένειας, διπολικής διαταραχής, αγχώδους διαταραχής, υπνηλίας, σύγχυσης και ίσως ψευδαισθήσεων και παραισθήσεων είναι συχνή. Αποτελεί μία βαριά ασθένεια με κίνδυνο για την ίδια την μητέρα και το νεογνό.

Πρέπει το οικείο περιβάλλον να βρίσκεται σε επαγρύπνηση όταν η λεχωίδα παρουσιάζει μανίες καταδίωξης ή γενικά μεταβολές στην συμπεριφορά, εκδηλώσεις γενικά που είναι ξένες προς την ίδια την γυναίκα. Η τέταρτη κατηγορία (ποσοστό άγνωστο) δεν έχει μελετηθεί επαρκώς και συχνά υποθεραπεύεται. Ακόμη και σήμερα δεν έχει διαχωριστεί από την κατηγορία της επιλόχειας κατάθλιψης.

Παράγοντες κινδύνου στη γυναίκα αποτελούν

•Πρωτοτοκία •Ιστορικό ορμονικών διαταραχών (όπως π.χ. λειτουργικές διαταραχές θυρεοειδούς, νεφρών κτλ.) •Οικογενειακό ιστορικό ψυχικών διαταραχών μετά από τοκετό •Γεγονότα δύσκολα προς το τέλος της κύησης •Έλλειψη κοινωνικοοικονομικής υποστήριξης •Ατομικό αναμνηστικό ψυχωσικής διαταραχής
Η περίοδο της λοχείας έχει αναλυθεί εκτενώς, πάντα σε σχέση με την γυναίκα και το νεογνό, αλλά τα τελευταία χρόνια οι μελέτες έχουν επεκταθεί και στην ανάλυση σε σχέση με τον άντρα-σύντροφο-πατέρα.

Η έκφραση στους Αγγλοσάξωνες είναι “Sad dads”. Η ονομαζόμενη κατάθλιψη μετά τον τοκετό του άντρα (PPD, postpartum depression) μελετήθηκε τα τελευταία χρόνια (οι υπόλοιπες ψυχικές διαταραχές όπως η ψύχωση δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς σε σχέση με την λοχεία στον άντρα), με αρκετές εργασίες, καθώς και η επίδραση αυτής της κατάστασης στην σχέση του ζεύγους, στη σχέση του ζεύγους με το παιδί, καθώς και η επίδραση στην πνευματική ανάπτυξη του παιδιού.

Η επίπτωση της ήδη προυπάρχουσας ή μή, οικογενειακής βίας αυξάνεται και κυρίως από την πλευρά του άντρα προς την γυναίκα, κατά την κύηση αλλά κυρίως μετά τον τοκετό. Έχει διαπιστωθεί με μελέτες και εργασίες ότι η κατάθλιψη μετά τον τοκετό του άντρα, έχει σημαντικότατη επίδραση στην πνευματική και ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού και είναι αυξημένες οι πιθανότητες εμφάνισης διαταραχών συμπεριφοράς στα παιδιά αυτά.

Το Jama το 2010 δημοσίευσε μία μεγάλη εργασία μεταανάλυσης από το Παιδιατρικό τμήμα του Πανεπιστημίου της Virginia των ΗΠΑ που περιέλαβαν 28004 περιστατικά. Διαπιστώθηκε ότι τα μεγαλύτερα ποσοστά κατάθλιψης στους άντρες μετά τον τοκετό, παρουσιάζονται μεταξύ 3-ου και 6-ου μήνα μετά τον τοκετό. Στο 10% των ανδρών υπάρχει θετική σχέση με την μητρική κατάθλιψη. Μία εργασία από το πανεπιστήμιο Deakin της Μελβούρνης τον Ιούλιο 2010 έδειξε ότι η κατάθλιψη μετά τον τοκετό στους άντρες εμφανίζεται συχνότερα σε συντρόφους που οι γυναίκες λεχωίδες παρουσιάζουν καταθλιπτικές διαταραχές καθώς και σε άντρες που η σχέση με την γυναίκα δεν είναι ικανοποιητική.

Επίσης δημοσιεύτηκε άρθρο στο Arch. Gyn.Obst. τον Νοέμβριο του 2012 για το μετατραυματικό στρες και την κατάθλιψη στους άντρες, μετά από προεκλαμψία και πρώιμη ρήξη μεμβρανών στον τοκετό της γυναίκας. Αυξημένο ποσοστό συμπτωμάτων παρουσίασαν σύντροφοι μεγαλύτερης ηλικίας και εκδηλώθηκαν 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό.

Η πρόληψη μιας ψυχικής διαταραχής κατά την διάρκεια της λοχείας τόσο στην γυναίκα-μητέρα όσο και στον σύντροφο-πατέρα περιλαμβάνει ψυχοθεραπευτική βοήθεια με την έναρξη κάποιων εκδηλώσεων που σηματοδοτούν διαταραχή, ήδη από την περίοδο της κύησης.

Η πιθανότητα επανεμφάνισης (υποτροπής) ψυχικών διαταραχών της γυναίκας στην λοχεία σε μία δεύτερη κύηση μπορεί να αγγίξει μέχρι και ποσοστό 50% ή μεγαλύτερο, ενώ στον άντρα το ποσοστό παραμένει ακόμη άγνωστο. Η πρόληψη περιλαμβάνει ψυχοθεραπευτική ή ακόμη και φαρμακευτική αγωγή, ήδη με την έναρξη της κύησης.

Η θεραπεία τόσο για την γυναίκα όσο και για τον άνδρα περιλαμβάνει αρχικά μία ψυχολογική υποστήριξη από επαγγελματία, κυρίως στις ήπιες μορφές. Στις σοβαρότερες μορφές μπορεί να χρειαστεί ψυχιατρική υποστήριξη καθώς και η φαρμακευτική αγωγή με αντιψυχωσικά φάρμακα, καθώς και νοσηλεία σε νοσηλευτικό ίδρυμα. Για την φαρμακευτική αγωγή στη γυναίκα που θηλάζει οι επιστήμονες έχουν ομόφωνα καταλήξει από ετών ότι το λίθειο αποτελεί απόλυτη αντένδειξη, καθώς και ότι τα περισσότερα αντιψυχωσικά περνάνε στο μητρικό γάλα.

Γι αυτό σε απαραίτητη αγωγή γίνεται χρήση της μικρότερης δυνατής δόσης, χρήση φαρμάκων με μικρότερο χρόνο ζωής και λίγους ή καθόλου ενεργούς μεταβολίτες. Η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να συνοδεύεται από προσεκτική παρακολούθηση μητέρας-παιδιού λόγω επιπέδων του φαρμάκου στο αίμα ακόμη και του παιδιού και πρέπει να γίνεται προσαρμογή της αγωγής ανάλογα με τα επίπεδα στο αίμα του νεογνού.

Σχετικά Άρθρα

Back to top button