Συνεντεύξεις - Άρθρα

Μπορεί ένα τσιγάρο να φέρει το διαβήτη ;

Μια πολύ πρόσφατη ανακοίνωση του 2014 αναφέρει ότι οι καπνιστές έχουν 30% έως 40% μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου δύο συγκριτικά με μη καπνιστές.

Η ανακοίνωση έγινε από τον συνάδελφο Boris Lushniak στο Λευκό Οίκο. Υπήρχαν συσχετίσεις του καπνίσματος με την διαταραγμένη ανοχή γλυκόζης (έναν «προθάλαμο » του διαβήτη) και πιο παλιά. Μόνο που δεν ήταν ανεξάρτητες από άλλους παράγοντες που επίσης αυξάνουν τον κίνδυνο για διαβήτη , όπως η κακή διατροφή και η καθιστική ζωή .

Τώρα υπάρχει πιο ξεκάθαρη σχέση με το κάπνισμα μέσα από νεώτερα δεδομένα. Να αναφέρω όμως εδώ , ότι αυτή η σχέση είναι δοσοεξαρτώμενη ,δηλ δεν κινδυνεύει το ίδιο , ένας που καπνίζει ελάχιστα με κάποιον άλλο που καπνίζει περισσότερο . Το πόσο ακριβώς είναι το όριο που κάνει τη διαφορά , δεν είναι γνωστό.

Και σίγουρα θέλει συζήτηση με το θεράποντα ιατρό , τη στιγμή μάλιστα που είναι καλά τεκμηριωμένη και η αύξηση του σωματικού βάρους με τη διακοπή του καπνίσματος , η οποία είναι γνωστό ότι αποτελεί συνιστώσα του μεταβολικού συνδρόμου , που επίσης οδηγεί σε ανάπτυξη σακχαρώδη διαβήτη .

Και τότε τι κάνουμε ;Η απάντηση βρίσκεται στο γεγονός της σύνδεσης του καπνίσματος με πολλές άλλες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία μας .Ετσι , αν βοηθήσουμε αυτόν που προσπαθεί να διακόψει το κάπνισμα ,να μην πάρει βάρος εξ αιτίας της διακοπής του , αλλάζοντας το πρότυπο διατροφής αλλα και άσκησης , μειώνεται ο κίνδυνος να πέσει στο κενό η προσπάθεια αποφυγής του διαβήτη.

Αυτή την ενδιαφέρουσα αναφορά καπνίσματος και προ-διαβήτη (που στην Αμερική φθάνει περίπου τα 80 εκατομμύρια ασθενών ) σχολιάζοντας και η καθηγήτρια Serena Tonstad ( Σχολή Δημόσιας Υγείας , Loma Linda University, California ), μας λέει πως όταν ασχολούμαστε με τον διαβητικό ,θα πρέπει να μην εστιάζουμε μόνο στη ρύθμιση του σακχάρου και στα φάρμακα.

Κάτι βεβαίως που στην Ελλάδα το κάνουμε ,όσοι ασχολούμαστε με το διαβήτη από ετών και όχι μόνο τώρα , που οι από κοινού οδηγίες της ADA/EASD 2013 (αμερικανική και ευρωπαϊκή εταιρεία διαβήτη) το συστήνουν , αναφέροντας την κλασσική πλέον διαπίστωση “one size does not fit all” .

Τα στοιχεία πάνω στα οποία στηρίχθηκε αυτή η επισήμανση ,προέρχονται από μια μετα –ανάλυση πολλών μελετών ,που ήταν προ-οπτικές μελέτες (πιο αξιόπιστες δηλ) και περιελάμβαναν σχεδόν 4 εκατομμύρια άτομα , τα οποία όμως δεν έπασχαν από διαβήτη στην αρχή της έρευνας. Από αυτά, ανέπτυξαν διαβήτη περίπου 140.000.

Οι καπνιστές συγκρινόμενοι με τους μη καπνιστές είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη ,που όταν αυξάνονταν ο αριθμός των τσιγάρων (μέτριοι καπνιστές μέχρι 15 τσιγάρα την ημέρα , βαρείς πάνω απο 15) αυξανόταν σε στατιστικά σημαντικό βαθμό και ο κίνδυνος .

Απο μια άλλη σκοπιά τώρα, η αντίσταση στην ινσουλίνη, είναι ο βασικός παράγοντας πάνω στον οποίο σήμερα στηρίζεται η παθοφυσιολογία του διαβήτη .Αυτός ο όρος σημαίνει με απλά λόγια , οτι για να πάρεις την ίδια ρύθμιση στο σάκχαρο ενός διαβητικού, χρειάζεσαι περισσότερη ινσουλίνη , απο ότι σε ένα μη διαβητικό .Βρέθηκε λοιπόν , ότι με τη διακοπή η τον περιορισμό του καπνίσματος , αυτή η αντίσταση στην ινσουλίνη , μειώνεται παρά την αύξηση του βάρους (η οποία πιθανώς συμβαίνει λόγω αύξησης της κορτιζόλης ) , και φθάνει στο επίπεδο των μη καπνιστών σε μερικά χρόνια ( 5 ετη για τις γυναίκες και 10 για τους άνδρες ), κάτι νομίζω πολύ σημαντικό.

Το κάπνισμα αυξάνει από μια άλλη πλευρά την ινσουλινοαντίσταση και το σάκχαρο μέσα από αύξηση του λεγόμενου οξειδωτικού stress και των δεικτών φλεγμονής . Υποδοχείς για τη νικοτίνη έχουν επίσης βρεθεί στα βήτα κύτταρα του παγκρέατος και έτσι θα μπορούσε το κάπνισμα να μειώσει την παραγωγή ινσουλίνης από αυτά , τα οποία κύτταρα έχει βρεθεί να βλάπτονται στα βρέφη από το κάπνισμα της μητέρας .

Τη σημασία των ανωτέρω τονίζει και ο συνάδελφος από τη Νορβηγία (Oslo University Hospital ) Dr . Tonstad ,υπευθυνος προληπτικής Ιατρικής σε θέματα παχυσαρκίας . Συστήνει ο ίδιος για την απομάκρυνση του κινδύνου αύξησης του βάρους εξ αιτίας της διακοπής του καπνίσματος , την άσκηση , τη δίαιτα αλλά και αν χρειαστεί τη χρήση των φαρμάκων που διαθέτουμε για τη διακοπή του καπνίσματος ( buproprion ,varenicline patch νικοτίνης κλπ).Υπάρχουν και στη χώρα μας και η varenicline (champix) , έχει δώσει με βάση την εμπειρία μας πολύ καλά αποτελέσματα .

Από την άλλη μεριά τώρα , έχουμε καταιγιστικές εξελίξεις στο θέμα της θεραπείας του διαβήτη με φάρμακα που κάνουν απλούστερη τη ζωή των διαβητικών , και υπόσχονται την υγεία των βήτα κυττάρων του παγκρέατος σε αντίθεση με τα πιο παλιά.

Τέτοια φάρμακα που απευθύνονται στη συνολική εικόνα των διαταραχών του διαβήτη και όχι μόνο σε μία πλευρά είναι οι DPP4 αναστολείς (πχ sitagliptine : Januvia , Janumet κα ) , τα GLP1 analogues ( exenatide Bydureon , Byetta, liragludite victoza ) , οι SGLT2 inhibitors (dapa & cana –gliflozin Forxiga , Invokana ) και πολλά άλλα .

Δεν είμαστε λοιπόν άοπλοι απέναντι στη μάστιγα του διαβήτη , της παχυσαρκίας και του μεταβολικού συνδρόμου .Και αυτό μόνο αισιοδοξία μπορεί να προσφέρει .
Σωτήρης Αδαμίδης MD PhD
Διευθυντής Α Παθολογικής Κλινικής Ιατρικού Κέντρου Αθηνών πρόεδρος ESODiMESO (European Society Diabetes Metabolic Syndrome & Obesity )

Σχετικά Άρθρα

Back to top button