ΑπόψειςΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Οικονομική κρίση και στρες!

 

Τον τελευταίο καιρό ζούμε όλοι στον πυρετό μιας πρωτόγνωρης κρίσης, μιας κρίσης που ξεκίνησε σαν κρίση οικονομικής φύσης αλλά σιγά-σιγά παίρνει τη μορφή μιας κρίσης πολιτικής, κοινωνικής και θεσμικής.

 

Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από νέα μέτρα για νέες φορολογικές επιβαρύνσεις, μειώσεις μισθών, περικοπές προνοιακών παροχών, αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων με παράλληλη κατακόρυφη αύξηση των ποσοστών ανεργίας, ενώ υποβόσκει ο κίνδυνος χρεωκοπίας και εμφάνισης καταστάσεων που ακούγαμε σε διηγήσεις παππούδων για την «κατοχή».

 

Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό όλα αυτά οδηγούν σε μια δυσχερή κατάσταση τα οικονομικά μας δεδομένα. Όμως, όπως πρόσφατες έρευνες αποκαλύπτουν, η οικονομική κρίση βλάπτει σοβαρά, όχι μόνο την οικονομία, την ευμάρειά μας, αλλά και έναν άλλο τομέα, ίσως τον σπουδαιότερο για την ζωή μας, την ψυχική μας υγεία.

 

Τα αποτελέσματα του άγχους λόγω μιας οικονομικής κρίσης ποικίλουν και εκτείνονται από τη δυσφορική διάθεση, την αποξένωση, τον παροδικό πανικό έως την εμφάνιση μονίμων ψυχοπαθολογικών καταστάσεων, όπως η κατάθλιψη. Αυτή παίρνει διάφορα μεγέθη και μορφές ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του ατόμου αλλά και το υποστηρικτικό του πλαίσιο.

 

Οι ίδιες έρευνες δείχνουν ότι η οικονομική κρίσησυνδέεται με σημαντική αύξηση κι άλλων ψυχικών διαταραχών με κυριότερο τοναλκοολισμό. Ιστορικά άλλωστε αποδεικνύεται ότι σε περιόδους πτωτικής οικονομίας και κοινωνικής εξαθλίωσης (που είναι αποτέλεσμα κάθε μεγάλης οικονομικής κρίσης) παρουσιάζεται έξαρση σε παθολογικά νοσήματα όπως οι καρδιοπάθειες, σε ψυχικές διαταραχές με κυριότερες τις καταθλίψεις, τις απόπειρες αυτοκτονίας και τις αγχώδεις διαταραχές κάθε είδους, χωρίς να λείπουν και οι σωματοποιημένες ασθένειες με επικρατέστερους τους πονοκέφαλους και τα έλκη.

 

Λόγοι εμφάνισης των διαταραχών υγείας.

 

Το άγχος κι η αβεβαιότητα για το αύριο κατακυριεύει το άτομο, πόσο μάλλοναυτό που βρίσκεται στη δίνη μιας οικονομικής κρίσης. Το αναγνωρίζεις σε κάθε δράση του, από τον περιορισμό στην κατανάλωση, ακόμα και βασικών ειδών διατροφής, έως τον πανικό που οδηγεί στο να κρύβει τις αποταμιεύσεις του κάτω απόστρώματα ή μέσα σε τηλεοράσεις, όπως σε παλιές, γνωστές ασπρόμαυρες ταινίες.

 

Για έναν κοινωνικό επιστήμονα οι δράσεις αυτές δεν είναι παράλογες: το άτομοόταν βρεθεί στο μέσο μιας οικονομικής κρίσης δρα όπως ο επιβάτης ενός πλοίου στηθαλασσοταραχή. Βιώνει, έντονα, το αίσθημα του πανικού για μια πιθανή βύθιση τουπλοίου, κι αυτό γιατί γνωρίζει ότι εάν συμβεί αυτό, στην καλύτερη περίπτωση θαδιασωθεί μετά από επώδυνες περιπέτειες και προσπάθειες. Η κατάσταση αυτή εκλαμβάνεται ως άγχος (στρες), σαν μια έντονη συναισθηματική διεργασία προσαρμογής, διαδικασία φυγής ή μάχης.

 

Το προκαλούμενο άγχος δεν είναι μονοδιάστατο, αλλά διαβαθμίζεται καθόσον οι συνέπειές του πάνω στο άτομο είναι πολυπαραγοντικές. Οι κυριότεροι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται είναι το μέγεθος και η διάρκεια της επιρροής του στρεσογόνου παράγοντα, η σωστή αξιολόγηση του, αλλά κυρίως οι δυνατότητες (εσωτερικές ή εξωγενείς) ώστε να κινητοποιηθεί έγκαιρα ο μηχανισμός προσαρμογής του ατόμου στη συγκεκριμένη στρεσογόνο κατάσταση.

 

Ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ψυχική μας υγεία είναι το αίσθημα ασφάλειας.Μια από τις πιο πολυσυζητημένες θεωρίες, η Θεωρία της ιεράρχησης των αναγκών, προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα για τις έμφυτες, φυσικές ανάγκες του ανθρώπου.

 

Σύμφωνα με τον «πατέρα» αυτής της θεωρίας, το Maslow, υπάρχουν πέντε γενικές κατηγορίες ανθρωπίνων αναγκών, οι οποίεςδομούνται ιεραρχικά. Ξεκινώντας από τις βασικές ανάγκες, ο άνθρωπος, προσπαθεί να καλύψει τις ανάγκες του με μια συγκεκριμένη σειρά. Θα προχωρήσει στην επόμενη κατηγορία αναγκών μόνο όταν έχει καλύψει την προηγούμενη σύμφωνα μετην ιεράρχησή τους. Η περιβόητη «πυραμίδα των ανθρώπινων αναγκών» αποτελείται από πέντε επίπεδα, ξεκινώντας από τις πλέον βασικές και ανεβαίνοντας προς αυτές που επιδιώκει ο άνθρωπος να καλύψει κατά τη διάρκεια της ζωής του.

 

Στη βάση της πυραμίδας και πρώτες ανάγκες που προσπαθεί να καλύψει το άτομο είναι οι φυσιολογικές ανάγκες (διατροφή, ένδυση, κατάλυμα κλπ), στο δεύτερο επίπεδο βρίσκονται οι ανάγκες ασφαλείας (προστασία από φυσιολογικούς και ψυχολογικούςκινδύνους που στην σημερινή εποχή μπορεί να σημαίνει, εκτός από προστασία από αρρώστιες, επιθέσεις και φυσικά φαινόμενα κι εξασφάλιση μόνιμης εργασίας ασφάλισης κλπ) ενώ ακολουθούν οι κοινωνικές ανάγκες, η (αυτό) εκτίμηση και τέλος η ανάγκη αυτοπραγμάτωσης.

 

Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό, σε περιόδους οικονομικών ή άλλων κοινωνικώνκρίσεων διαταράσσεται η δυνατότητα διασφάλισης του δευτέρου κυρίως, αλλά σεκάποιες ακραίες περιπτώσεις και του πρώτου επιπέδου, δηλαδή των αναγκών ασφαλείας και των φυσιολογικών. Η αίσθηση ασφάλειας φθίνεται συνεχώς έως του σημείου να χάνεται κάποιες φορές. Όλα φαίνονται να αλλάζουν κι αλλάζουν, γίνονται όλο και πιο ρευστά.

 

Δυστυχώς, το σύνολο των ανθρώπων δυσκολεύεται να διαχειριστεί αυτές τις αλλαγές και πάρα πολλοί νιώθουν ότι χάνουν τον έλεγχο. Τα συναισθήματα που κυριαρχούν είναι άγχος, φόβος, ανασφάλεια, ανησυχία, νευρικότητα, θυμός, αποδιοργάνωση.Το παρατεταμένο (χρόνιο) άγχος μειώνει τις άμυνες του οργανισμούμας, καθιστώντας μας πιο ευάλωτους σε κάθε είδους ασθένεια (σωματική και ψυχική), ενώ ταυτόχρονα μας οδηγεί βαθμιαία σε μια παθητική κατάσταση απόσυρσης που βασίζεται στο σκεπτικό «δεν μπορώ να κάνω τίποτα για να αντιδράσω άρα καλύτερα να περιμένω μοιρολατρικά τη συνέχεια».

 

Οι συνέπειες πλέον είναι πολλές κι οδυνηρές για το άτομο: αμφισβήτηση της αυτοαποτελεσματικότητας, απομόνωση, διατάραξη των κοινωνικών κι οικογενειακών σχέσεων και τελικά φτάνουμε στην ανάγκη χρήσης «φαρμακευτικών δεκανικιών» αφού καταφεύγει στα ψυχοφάρμακα..(συνεχίζεται)

 

(στο 2ο μέρος, η συνέχεια με το «ποιοι επηρεάζονται περισσότερο σε ένα περιβάλλον οικονομικής κρίσης και γιατί)

Σχετικά Άρθρα

Back to top button