Συνεντεύξεις - Άρθρα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΡΕΣ (μέρος 2ο)

 

Ομάδες, ηλικιακές ή άλλες, που επηρεάζονται περισσότερο σε ένα περιβάλλον οικονομικής κρίσης. Σε ένα περιβάλλον οικονομικής κρίσης κάθε ηλικιακή ομάδα επηρεάζεται, με διαφορετικό τρόπο βέβαια και σε διαφορετικό βαθμό.

 

Θα μπορούσαμε, με αρκετές παραδοχές, να ορίσουμε ως ηλικιακές ομάδες τις εξής: α) τα παιδιά έως δεκατεσσάρων ετών, β) τους εφήβους και τους νέους (ενήλικες πλέον) που σπουδάζουν, γ) τους νέους που έχουν περατώσει σπουδές κι άλλες υποχρεώσεις, όπως στρατιωτική θητεία, και πρωτοβγαίνουν στην παραγωγή, δ) τα άτομα στην κυρίως παραγωγική ηλικία και τέλος, ε) τους απόμαχους της εργασίας δηλαδή, τους συνταξιούχους.

 

Είναι εύκολα κατανοητό, πως διαφορετικά επηρεάζει τους άντρες κι αλλιώς τις γυναίκες κι αυτό λόγω των διαφορετικών κοινωνικών προσμονών και των εγκαθιδρυμένων στερεοτύπων για το κάθε φύλο.

 

Όσον αφορά στα παιδιά και στους εφήβους, τα προβλήματα είναι λιγότερα από όσα πιθανόν ο πολύς κόσμος πιστεύει. Τα παιδιά από τη φύση είναι εύπλαστα κι οπλισμένα με ευελιξία και προσαρμοστικότητα.

 

Ευκολότερα από τους ενήλικες θα προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα και θα βιώσουν λιγότερο έντονα τις επερχόμενες αλλαγές. Κάποιες φορές το παιδί θα αναπαραγάγει τους φόβους των γονέων του, αλλά ουσιαστικά δεν θα αγχωθεί όσο αυτοί.

 

Ο έφηβος και ο νέος που σπουδάζει θα το χειριστεί όπως χειρίζεται τα πάντα: με υπέρμετρη αισιοδοξία αν και θα επηρεαστεί από το άμεσο κι έμμεσο περιβάλλον του και τη στάση που αυτό εμφανίζει.

 

Ο ενήλικας που θα πρωτοαναζητήσει εργασία, θα αισθανθεί μια μεγάλη ματαίωση καθώς αγωνιζόταν να σπουδάσει, ώστε να έχει (όπως νόμιζε ή τον είχαν κάνει να πιστέψει) μια καλή τύχη κι εξασφαλισμένη δουλειά. Στη συνέχεια θα αναπτύξει άγχος (ειδικά όσο περνάει ο καιρός και δε βρίσκει μια απασχόληση, ικανοποιητική και κοντά στα θέλω του), αλλά θα μπορεί να επιρρίψει τις ευθύνες στην περιρρέουσα κατάσταση και όχι σε δική του αδυναμία, ενώ πιθανό είναι να «βολευτεί» σε αυτή την κατάσταση και να αδρανοποιηθεί.

 

Ο μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικος (εργαζόμενος ή συνταξιούχος) είναι αυτός που καλείται να αλλάξει τις συνήθειές του, να «ρίξει» το επίπεδο διαβίωσής του και να αντιμετωπίσει μια νέα πραγματικότητα που πιθανότατα δε θα του αρέσει καθόλου. Ταυτόχρονα, νοιώθει υπεύθυνος για τα προστατευόμενα (εάν υπάρχουν) μέλη της οικογένειάς του.

 

Η κατηγορία που πλήττεται περισσότερο είναι οι άντρες, γιατί ξαφνικά βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πρωτόγνωρη «ακύρωση» της ταυτότητάς τους. Ο άντρας, ειδικά στην Ελλάδα, θεωρείται η «κολώνα» του σπιτιού, ο «κουβαλητής», αυτός που προστατεύει την οικογένειά του και ποτέ δεν λυγίζει από τις δυσκολίες.

 

Είναι ο ίδιος άνθρωπος που ξαφνικά απολύεται ή βλέπει τις αποδοχές του καθημερινά να μειώνονται, είναι ο ίδιος άνθρωπος που θα πρέπει να εξηγήσει σε όλους την αδυναμία του να αντιμετωπίσει την επερχόμενη καταστροφή.

 

Το «γιατί μπαμπά;» τον πονάει όλο και περισσότερο, ενώ ξαφνικά οι απαντήσεις που είχε φαίνονται άκαιρες και λειψές. Η κατάσταση γίνεται χειρότερη όταν βρεθεί άνεργος σε μεγάλη ηλικία, άνω των πενήντα, με τις ελπίδες για ανεύρεση ικανοποιητικής εργασίας να εξατμίζονται.

 

Αν η απώλεια της εργασίας έρθει λίγο πριν τη συνταξιοδότηση και χωρίς να υπάρχει τρόπος να ελπίζει για την απόκτηση των προϋποθέσεων γι’ αυτή, τότε ο ψυχισμός του μπορεί να διαλυθεί. Γενικά, ο ενήλικας μετά κάποια χρόνια εργασίας είχε συνηθίσει σε ένα επίπεδο ζωής, ενώ θεωρούσε ότι η ζωή του θα έβαινε προς το καλύτερο και η πορεία της ήταν λίγο πολύ προδιαγεγραμμένη.

 

Ξαφνικά όλα καταρρέουν, η γη χάνεται κάτω από τα πόδια του, νοιώθει αδύναμος να κάνει οτιδήποτε… Αυτή η κατάσταση είναι τουλάχιστον οδυνηρή. Από το τρίτο ή το τέταρτο σκαλοπάτι της πυραμίδας του Maslow [κοινωνικές ανάγκες και (αυτό)εκτίμηση] που θα έπρεπε να βρίσκεται ξαφνικά κατρακυλά στο δεύτερο (ανάγκες ασφαλείας) ή ακόμα και στο πρώτο (φυσιολογικές ανάγκες) με αποτέλεσμα να νοιώθει ότι οι κόποι τόσων ετών πήγαν χαμένοι και το χειρότερο, σε πολλές περιπτώσεις, αισθάνεται να εγκλωβίζεται σε μια κατάσταση μοιρολατρίας, μεμψιμοιρίας, φόβου και παραίτησης. Για όλους, ο σχεδιασμός που έκαναν για τη ζωή τους ανατρέπεται με βίαιο τρόπο.
Ισχύει το σκεπτικό «καταναλώνω άρα υπάρχω» μέσα σε περιόδους οικονομικών κρίσεων; Τα νέα οικονομικά δεδομένα οδηγούν στην κατάρρευση ενός ολόκληρου συστήματος, βάση του οποίου είχε συνηθίσει κάποιος να ζει.

 

Του είχε δοθεί η δυνατότητα, έστω επιφανειακά, να διαχειρίζεται, να μετριάζει, να κουκουλώνει τα αρνητικά του συναισθήματα και τελικά να υπάρχει, μέσω του ευφυέστερου δημιουργήματος της βιομηχανικής επανάστασης, του καταναλωτισμού.

 

Τώρα που η άνεση του να καταναλώνει, να ψωνίζει (ότι πιο άχρηστο για τη ζωή του), να επιδίδεται σε αυτό, που επιτυχημένα, χαρακτηρίστηκε ως «shopping therapy», περιορίζεται σημαντικά, καλείται, περισσότερο επιτακτικά παρά ποτέ, να έρθει αντιμέτωπος με την εσωτερική του πραγματικότητα• ένα έργο δύσκολο και πολλές φορές, αν όχι πάντα, επώδυνο.

 

Γιατί συμβαίνει αυτό; Μα απλά, γιατί είχε εκπαιδευτεί (ναι, είχε εκπαιδευτεί!) τόσο να αυτοπροσδιορίζεται, όσο και να προσδιορίζει τους άλλους, με βάση το «τι έχω/έχουν» και όχι το «τι είμαι/είναι».

 

Θα ήταν βέβαια ανόητο να υποστηριχτεί ότι το χρήμα είναι κάτι άχρηστο κι επουσιώδες. Όχι, αλλά το χρήμα πρέπει να τεθεί στη ρεαλιστική του διάσταση: Σαφώς αποτελεί το εισιτήριο κάποιου στην υγεία, την παιδεία, την ψυχαγωγία και πολλές άλλες εκφάνσεις της ζωής του.

 

Μπορεί τα χρήματα να μην αγοράζουν την ευτυχία, συμβάλλουν όμως σε μεγάλο βαθμό στην εδραίωση του αισθήματος της ασφάλειας άρα και στην ψυχική ηρεμία. Δεν είναι όμως πανάκεια, δεν είναι το παν, δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός, παρά μόνο ένα απλό μέσο στη διαδρομή της ζωής.
Στο 3ο και τελευταίο μέρος, η συνέχεια με το τι είναι καλό να κάνει κάποιος για να αντιμετωπίσει την υφιστάμενη κατάσταση, πως θα αναγνωρίσει τα συμπτώματα πιθανής κατάθλιψης κι απλές λύσεις ώστε να «φτιάχνει» μια καλύτερη διάθεση. Μέχρι τότε, να χαίρεστε κάθε στιγμή της ζωής. ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ!

 

Σχετικά Άρθρα

Back to top button