Πολιτική ΥγείαςΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας

Γράφει ο Γιώργος Βογιατζής, MD, PhD

Υπάρχει γενική συμφωνία ότι οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να αλλάξουν ώστε να προσφέρουν καλύτερες, ποιοτικά αναβαθμισμένες υπηρεσίες προς τους πολίτες. Υπάρχει όμως διαφωνία στο ποιες θα πρέπει να είναι οι αλλαγές και στο πως θα υλοποιηθούν.

Πριν όμως αρχίσουμε να περιγράφουμε τις επιμέρους αλλαγές, θα πρέπει να συμφωνήσουμε σε λίγες βασικές προϋποθέσεις που αν δεν ληφθούν υπόψιν, οι αλλαγές δεν πρόκειται να πετύχουν.

Η πρώτη προϋπόθεση είναι να γίνει κατανοητό και αποδεκτό ότι

α) οι υπηρεσίες υγείας χρειάζονται ριζικές αλλαγές για να μπορέσουν να ανταποκριθούν ικανοποιητικά στις νέες ανάγκες υγείας των πολιτών,

β) Οι νέες ανάγκες δεν μπορούν να καλυφθούν από τις παλιές δομές.

γ) το υπάρχον σύστημα δεν είναι αποδοτικό, στοιχίζει πανάκριβα, παρέχει υπηρεσίες που πολλές φορές δεν είναι υψηλής ποιότητας και δημιουργεί αρνητικές εμπειρίες στους ασθενείς.

Η δεύτερη προϋπόθεση είναι να λυθεί το θέμα της ηγεσίας του ΕΣΥ και του ΕΟΠΥΥ, και να σταματήσει ο ασφυκτικός πολιτικός έλεγχος από το Υπουργείο Υγείας στην καθημερινή λειτουργία του συστήματος. Είναι αδύνατο να υλοποιηθούν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις κάτω από ασφυκτικό πολιτικό έλεγχο .

Θα πρέπει να ιδρυθούν ανεξάρτητοι οργανισμοί –εκτός Υπουργείου Υγείας- που να διοικούνται από ικανά στελέχη που θα επιλεγούν με αδιάβλητο τρόπο. (η συντριπτική πλειοψηφία των ανεπτυγμένων χωρών έχει εφαρμόσει αυτό το μοντέλο).

Οι διοικήσεις των οργανισμών θα είναι υπεύθυνες για την διοίκηση και την απόδοση των μονάδων, και για την διαχείριση και την κατανομή των ψηφισμένων από την βουλή προϋπολογισμών. Θα εφαρμόζουν το σχέδιο και τους στόχους της κυβέρνησης. Μόνο μία αποτελεσματική ηγεσία δημιουργεί τις συνθήκες τις επιτυχίας.

Ο Chief Executive Officer της ανεξάρτητης διοίκησης του ΕΣΥ θα μπορούσε να επιλεγεί και από τους επιφανείς γιατρούς του ΕΣΥ ή/και του πανεπιστημίου. Απαιτείται ένας οραματικός και δυναμικός ηγέτης που συμφωνεί με τις απαραίτητες αλλαγές. Το πλεονέκτημα είναι ότι ξέρουν από τα μέσα το σύστημα και τα προβλήματα του, συνεπώς δεν χάνουν χρόνο προσαρμογής και απολαμβάνουν τον σεβασμό των εργαζομένων.

Οι υποψήφιοι θα πρέπει να έχουν επιτυχημένη καριέρα, κύρος, να διοικούν ή να διοίκησαν μονάδες του ΕΣΥ με επαληθεύσιμα αποτελέσματα, να εφάρμοσαν καινοτόμες μεθόδους, να αναβάθμισαν τις υπηρεσίες των μονάδων τους. Είναι απαραίτητο ότι ο CEO θα έχει την ελευθερία: επιλογής των συνεργατών του, να θέτει στόχους, να εκπονεί την στρατηγική και να καθοδηγεί τον οργανισμό στην εφαρμογή τους.

Η τρίτη απαραίτητη προϋπόθεση αφορά την δημιουργία του οδικού χάρτη των αλλαγών. Δηλαδή το επιχειρησιακό σχέδιο που περιλαμβάνει το όραμα, τους στόχους με χρονοδιάγραμμα, και την στρατηγική επίτευξης των στόχων. Το εμπνευσμένο όραμα απαιτείται διότι αφενός προσδιορίζει το πως θα διαμορφωθεί το μέλλον του οργανισμού σε ικανό χρονικό διάστημα, και αφετέρου δείχνει στους εργαζόμενους για ποιον ευγενή σκοπό εργάζονται. Στον οδικό χάρτη υπάρχουν ξεκάθαρες οδηγίες για το πώς μεταμορφώνονται οι μονάδες, οι ειδικές δράσεις, και οι ενδιάμεσοι στόχοι.

Η τέταρτη απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εισαγωγή ενός συστήματος αξιολόγησης και μέτρησης της απόδοσης των μονάδων υγείας, αλλά και των εργαζομένων. Θα πρέπει να αναγνωρισθούν οι κρίσιμοι ποιοτικοί δείκτες των υπηρεσιών υγείας και να παρακολουθούνται. Θα πρέπει να επενδυθεί ένα σοβαρό ποσό για την εγκατάσταση ενός ενιαίου πληροφοριακού συστήματος που θα επιτρέπει την παρακολούθηση των κρίσιμων δεικτών απόδοσης και λειτουργίας σε ημερήσια βάση. Χωρίς μέτρηση και benchmarking είναι αδύνατο να βελτιωθεί το σύστημα.

Ταυτόχρονα θα ανακοινωθεί και ένα σύστημα γενναίων κινήτρων και αντικινήτρων για το προσωπικό. Οι άριστες μονάδες θα επιβραβεύονται (επέκταση, επενδύσεις, κοινωνική και επιστημονική αναγνώριση, οικονομική επιβράβευση) ενώ αυτές που υπολειτουργούν και συνεχίζουν να υπολειτουργούν παρά την συνεχιζόμενη βοήθεια, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα είτε θα υπάγονται στις άριστες μονάδες, είτε θα αλλάζουν ηγεσία. Το σύστημα αξιολόγησης του προσωπικού δεν θα χρησιμοποιείται για τιμωρία των εργαζομένων, αλλά για την βελτίωση τους και την δημιουργία καριέρας.

Πως αλλάζει η κουλτούρα

Η πέμπτη και μάλλον η πιο σημαντική απαραίτητη προϋπόθεση είναι η αλλαγή της κουλτούρας του συστήματος. Η μετριότητα και η ήσσονα προσπάθεια δεν πρέπει να έχει θέση στο μελλοντικό σύστημα υγείας. Θα πρέπει να δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι μπορούμε να πετύχουμε την αριστεία. Όλοι πρέπει να προσπαθούν για το καλύτερο.

Εργαζόμενοι που συνειδητά υπολειτουργούν, δεν θέλουν να βελτιωθούν, και εναντιώνονται στις αλλαγές, θα πρέπει να παροπλίζονται και εν ανάγκη να απομακρύνονται από το σύστημα. Δεν μπορεί να υποβαθμίζεται η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες, επειδή κάποιοι αντιδρούν και δεν συμμορφώνονται.

Σήμερα, οι εργαζόμενοι και οι ηγεσίες τους, οι τοπικοί πολιτικοί παράγοντες, έχουν λόγο για την λειτουργία του συστήματος, αλλά δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη της απόδοσης του. Η αλλαγή κουλτούρας είναι η πιο δύσκολη αλλαγή, απαιτεί χρόνο και προσπάθεια, διότι πολλοί εργαζόμενοι έχουν βολευθεί στο σύστημα. Οι καλοί έχουν απογοητευθεί γιατί τίποτε δεν αλλάζει, οι κόποι τους δεν ανταμείβονται, δεν υπάρχει αξιοκρατία, ενώ οι επιτήδειοι απολαμβάνουν το οφέλη που προσφέρει το σύστημα.

Πως αλλάζει η κουλτούρα; Πρώτα- πρώτα η ηγεσία- που πρέπει να εμπνέει σεβασμό και αποδοχή- οφείλει να συμπεριφέρεται δίκαια και να είναι αμερόληπτη. Πρέπει να επικοινωνεί τις προτεινόμενες αλλαγές έτσι ώστε όλοι οι εργαζόμενοι να καταλαβαίνουν τι πρόκειται να γίνει, και γιατί οι αλλαγές είναι προς το συμφέρον τους.

Να τους συμπεριφέρεται με τέτοιο τρόπο ώστε να αισθάνονται ότι είναι σπουδαίοι για τον οργανισμό. Αν γίνει αυτό, τότε θα μαθαίνουν πιο εύκολα και θα βελτιώνονται στην εργασία τους. Το όραμα περιγράφει έναν ευγενή σκοπό που επιτυγχάνεται δύσκολα, αλλά σηματοδοτεί ότι κάτι μεγάλο γίνεται. Και όλοι θέλουν να συμμετέχουν στα μεγάλα επιτεύγματα.

Σχετικά Άρθρα

Back to top button