ΑπόψειςΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Σακχαρώδης Διαβήτης – Η σύγχρονη «επιδημία»

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2006 οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ξεπερνούσαν τα 170 εκατομμύρια, αριθμός που αναμένεται να διπλασιαστεί μέχρι το 2030. Στην Ελλάδα περίπου το 8-10% του πληθυσμού πάσχει από διαβήτη.

Ο διαβήτης είναι συχνότερος στον ανεπτυγμένο κόσμο (ιδιαίτερα ο διαβήτης τύπου 2) και φαίνεται ότι συνδέεται άμεσα με το «δυτικό» τρόπο ζωής: διαβίωση σε μεγάλα αστικά κέντρα, ανθυγιεινή διατροφή πλούσια σε υδατάνθρακες , καθιστική ζωή που πολλαπλασιάζει τις πιθανότητες εμφάνισης της νόσου και παχυσαρκία – με την εισαγωγή του όρου «διαβητοπαχυσαρκία» (diabesity) στη σύγχρονη βιβλιογραφία. Αποτελεί, δε, μια από τις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως.

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μεταβολική ασθένεια που χαρακτηρίζεται από αύξηση της συγκέντρωσης του σακχάρου στο αίμα (υπεργλυκαιμία) και διαταραχή του μεταβολισμού της γλυκόζης, είτε ως αποτέλεσμα ελαττωμένης έκκρισης ινσουλίνης είτε λόγω ελάττωσης της ευαισθησίας των κυττάρων στην ινσουλίνη. Επιπλέον, χαρακτηρίζεται από διαταραχή του μεταβολισμού των λιπών και των πρωτεϊνών.

Οι κύριοι τύποι διαβήτη είναι:

– ο διαβήτης τύπου 1, που αποτελεί αυτοάνοση διαταραχή στην οποία καταστρέφονται τα β-κύτταρα του παγκρέατος και αφορά κυρίως σε νέα άτομα,

ο διαβήτης τύπου 2, που είναι ο πιο συνήθης και αποτελεί μια εξελισσόμενη νόσο, η οποία χαρακτηρίζεται από σχετική έλλειψη ινσουλίνης και αντίσταση της ινσουλίνης στους περιφερικούς ιστούς,

ο διαβήτης κύησης και άλλοι ειδικοί τύποι διαβήτη, που οφείλονται σε αίτια όπως γενετικές διαταραχές που συνδέονται με τη λειτουργικότητα των β-κυττάρων ή τη δράση της ινσουλίνης, νόσους της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος, έκθεση σε φάρμακα, χημικές ουσίες, τοξίνες κ.ά.

Ο σακχαρώδης διαβήτης έχει χρόνια πορεία και μπορεί να προκαλέσει μια σειρά σοβαρών επιπλοκών, αν παραμείνει αδιάγνωστος ή αρρύθμιστος, που μπορεί να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα στην ποιότητα ζωής και στην καθημερινότητα, ακόμα και να στοιχίσουν και την ίδια τη ζωή.

Η καρδιαγγειακή νόσος (μεγάλα αγγεία, καρδιά, εγκέφαλος) συνέπεια της οποίας είναι εμφράγματα και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, βλάβες στους οφθαλμούς (διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια – τύφλωση), βλάβες των νεύρων (νευροπάθεια – απώλεια αισθητικότητας κυρίως στα κάτω άκρα, διαβητικό πόδι), βλάβες των οδόντων, στυτική δυσλειτουργία (λόγω κακής αιμάτωσης), είναι μερικές από τις κυριότερες επιπλοκές της νόσου.

Διαβήτης τύπου 2

Ο διαβήτης τύπου 2 είναι η συχνότερη αιτία διαβήτη στους ενηλίκους. Η κλασική συμπτωματολογία περιλαμβάνει πολυουρία, πολυδιψία, πολυφαγία και απώλεια σωματικού βάρους σε περιπτώσεις μακροχρόνιας και βαριάς γλυκαιμικής απορρύθμισης.

Χαρακτηρίζεται κυρίως από συνδυασμό ελαττωμένης έκκρισης ινσουλίνης και ελαττωμένης ευαισθησίας των κυττάρων στη δράση της (φαινόμενο που ονομάζεται ινσουλινοαντοχή). Τα τελευταία χρόνια στο παθοφυσιολογικό πάζλ της νόσου, προστέθηκαν η μειωμένη ινκρετινική δράση και η υπεργλυκαγοναιμία.

Σπουδαίος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη ινσουλινοαντοχής, και κατ΄ επέκταση διαβήτη τύπου 2, είναι η παχυσαρκία και κυρίως η σπλαχνική (κοιλιακή) παχυσαρκία. Άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό.

Η διάγνωση του διαβήτη είναι εύκολη όταν υπάρχουν τα κλασικά συμπτώματα και συνήθως αρκεί η επιβεβαίωση με τη μέτρηση του σακχάρου νηστείας του αίματος. Σε κάθε περίπτωση, η εκτίμηση από έναν ειδικό γιατρό είναι απαραίτητη, προκειμένου να αποφευχθούν λανθασμένες διαγνώσεις.

Θεραπευτική Προσέγγιση ΣΔτ2

Το πρώτο και αδιάλειπτο βήμα στη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2 είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής του ασθενούς με στόχο την απώλεια βάρους, την αύξηση της σωματικής άσκησης και την υγιεινή διατροφή, μιας και το συντριπτικό ποσοστό των ατόμων με διαβήτη είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα.

Εν συνεχεία, η χορήγηση αντιδιαβητικών φαρμάκων από του στόματος ή και ινσουλίνης, κρίνεται πάντα με γνώμονα κυρίως την γλυκαιμική ρύθμιση αλλά και ενδεχόμενες ιδιαιτερότητες – συνοσηρότητες του κάθε ασθενή (εξατομικευμένη αντιμετώπιση).

Στην προσπάθεια επίτευξης αλλά και διατήρησης του γλυκαιμικού ελέγχου χρειάζονται συχνά συνδυαστικές θεραπείες, πάντα με βάση την μετφορμίνη, εφόσον δεν υπάρχει αντένδειξη. Κριτήρια επιλογής, ειδικά στην έγκαιρη και επιθετική θεραπεία της νόσου (πριν εγκατασταθούν οι επιπλοκές) αποτελούν εκτός από την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, η αποφυγή της αύξησης του σωματικού βάρους και των υπογλυκαιμιών.

Και τούτο διότι η υπογλυκαιμία μπορεί να οδηγήσει σε ζάλη και ατυχήματα ή πτώσεις, καταστάσεις ιδιαίτερα επικίνδυνες ή/και μοιραίες. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων της υπογλυκαιμίας μπορεί να είναι δύσκολη, ωστόσο συνήθως μερικά από αυτά είναι νευρικότητα/άγχος, τρόμος, εφίδρωση, κόπωση, σύγχυση, πείνα και ζάλη.

Τα τελευταία χρόνια έχουν κυκλοφορήσει νέες κατηγορίες αντιδιαβητικών φαρμάκων, μια εκ των οποίων είναι οι αναστολείς DPP-IV, (σιταγλιπτίνη, κ.α.) οι οποίοι συμβάλλουν στην καλύτερη, έγκαιρη και ασφαλή ρύθμιση του σακχάρου.

Στα σημαντικά τους πλεονεκτήματα περιλαμβάνονται η τεκμηριωμένη από μελέτες ασφάλειά τους, η από του στόματος χορήγηση, και ότι δεν προκαλούν υπογλυκαιμίες ή αύξηση βάρους, ενώ ενδείκνυνται και σε περιπτώσεις νεφρικής δυσλειτουργίας (συχνή σε διαβητικούς ασθενείς).

Θεραπευτικοί Στόχοι

Οι ιδανικές τιμές σακχάρου νηστείας είναι από 70 έως 130 mg/dl και 2 ώρες μετά το γεύμα έως 180 mg/dl, ενώ η τιμή HbA1c (γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης) <7% (EΔΕ, 2013). Περισσότερο ή λιγότερο αυστηροί στόχοι γλυκαιμικού ελέγχου μπορεί να είναι κατάλληλοι για κάθε άτομο ξεχωριστά, με ταυτόχρονη όμως αποφυγή υπογλυκαιμιών και μεγάλων διακυμάνσεων του σακχάρου στο 24ωρο.

Η διατήρηση των τιμών σακχάρου όσο το δυνατόν πλησιέστερα στα φυσιολογικά επίπεδα έχει ευεργετική επίδραση και αποτρέπει την εμφάνιση επιπλοκών του διαβήτη.

Προδιαβήτης

Ο προδιαβήτης είναι μια κλινική κατάσταση κατά την οποία οι ασθενείς έχουν ψηλότερα από το κανονικό επίπεδα γλυκόζης αίματος, όχι όμως αρκετά υψηλά για να θεωρηθούν ότι παρουσιάζουν την πλήρη εικόνα του σακχαρώδη διαβήτη.

Φαίνεται όμως ότι η κατάσταση αυτή προηγείται του διαβήτη και περίπου το 70% των ατόμων με προδιαβήτη θα εμφανίσουν διαβήτη κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

Κριτήρια ελέγχου:

Ηλικία ≥45 έτη

Περιφέρεια μέσης ≥102 cm (άνδρες) και ≥88 cm (γυναίκες)

Δείκτης μάζας σώματος ≥30 kg/m2

Οικογενειακό ιστορικό διαβήτη

Ιστορικό υπέρτασης ή καρδιαγγειακής νόσου

Ιστορικό διαβήτη κύησης

Γέννηση παιδιών με ΣΒ >4 kg

Γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Λήψη φαρμάκων που προδιαθέτουν σε αύξηση της γλυκόζης αίματος .

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Δ. ΜΠΕΛΙΩΤΗΣ – ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ – Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ «ΠΕΙΡΑΪΚΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ»

Σχετικά Άρθρα

Back to top button