ΑπόψειςΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Αγχώδεις διαταραχές στους ηλικιωμένους: Ποιες είναι οι πιο συχνές;

Καθώς ο αριθμόςτων Ευρωπαίων ηλικίας 65 ετών και άνω θα διπλασιαστείμέσα στα επόμενα 50 χρόνια, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί το  θέμα της ενεργού και υγιούς γήρανσης.

Το να γερνάς σήμερα δεν είναι το  ίδιομε αυτό που ήταν πριν από χρόνια. Μαζί με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, όλο και περισσότεροι πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας αισθάνονται ότι έχουν ακόμη πολλά να δώσουν και να ζήσουν, ακόμη κι αν έχουν φθάσει σε προχωρημένη ηλικία. Παραμένοντας ενεργοί, οι πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας μπορούν επίσης να συμβάλουν στη βιώσιμη ανάπτυξητης κοινωνίας μας.

Αν και πολλά άτομα παραμένουν υγιή και έχουν δραστήρια ζωή και μετά τη σύνταξή τους, άλλα δεν μπορούν να το κάνουν. Οι μισοί Ευρωπαίοι ηλικίας 65 έως 74 ετών έχουν οι ίδιοι αναφέρει ότι αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα υγείας. Η κατάσταση αυτή επιδρά στην ευημερία της κοινωνίας και επηρεάζειτόσοτιςδημόσιες πολιτικέςόσο και τη βιωσιμότητα τουσυστήματοςυγειονομικής περίθαλψης.

Το άγχος είναι ένα από τα πιο κοινά ψυχιατρικά προβλήματα που βιώνουν ηλικιωμένα άτομα. Είναι το αποτέλεσμα σύνθετης αλληλεπίδρασης βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Το άγχος είναι η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που περιλαμβάνει αισθήματα τάσης, φόβου ή ακόμη και τρόμου σαν απάντηση σε κίνδυνο του οποίου η πηγή είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη ή μη αναγνωρίσιμη. Η ψυχολογική διάσταση του άγχους συνοδεύεται από διέγερση του αυτόνομου νευρικού συστήματος που εκδηλώνεται με ιδρώτα, τρόμο, ταχυκαρδία, επιτάχυνση της αναπνοής και γαστρεντερική δυσφορία.

Οι Αγχώδεις Διαταραχές περιλαμβάνουν:

•    Διαταραχή Πανικού Με ή Χωρίς Αγοραφοβία
•    Ειδική Φοβία
•    Κοινωνική Φοβία
•    Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή
•    Διαταραχή μετά από Ψυχοτραυματικό Στρες
•    Διαταραχή από Οξύ Στρες
•    Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή
•    Διαταραχή που οφείλεται σε Γενική Ιατρική Κατάσταση
•    Αγχώδης Διαταραχή προκαλούμενη από Ουσίες
•    Αγχώδης Διαταραχή Μη Προσδιοριζόμενη Αλλιώς

Ωστόσο οι αγχώδεις διαταραχές σε ηλικιωμένους συχνά έχουν μια «σιωπηλή» πορεία και είτε δεν διαγιγνώσκονται, είτε επειδή τα ηλικιωμένα άτομα τείνουν να σωματοποιούν περισσότερο τα συμπτώματά τους, ξεφεύγουν της προσοχής των ιατρών πρωτοβάθμιας φροντίδας. Παράλληλα, καθώς οι ηλικιωμένοι έχουν πολλαπλά προβλήματα ιατρικής φύσεως (σακχαρώδη διαβήτη, αρτηριακή υπέρταση, κλπ), παρουσιάζουν αγχώδεις εκδηλώσεις με διαφορετικό τρόπο από ότι τα νεότερα άτομα, και έτσι αυτός ο «σιωπηλός γίγαντας» δεν τυγχάνει της απαραίτητης προσοχής, ενώ οι αγχώδεις διαταραχές σε ηλικιωμένους είναι δυο φορές πιο συχνές από ότι η άνοια, και τέσσερις έως οχτώ φορές πιο συχνές από ότι οι καταθλιπτικές διαταραχές!!

Οι επιπτώσεις στην νοσηρότητα, στη θνησιμότητα και στην ποιότητα ζωής είναι ιδιαίτερα σημαντικές, αν αναλογιστεί κανείς το κόστος για τις παρεχόμενες υπηρεσίες, και αποτελούν μια πρόκληση στην αντιμετώπιση και στη θεραπεία τους. Δυστυχώς η χρήση κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής δεν γίνεται πάντα αποδεκτή από τους ασθενείς και ενώ οι βενζοδιαζεπίνες (αγχολυτικά φάρμακα βραχείας δράσης όπως το Xanax, Stedon, Lexotanil) πρέπει γενικά να αποφεύγονται σε αυτό το πληθυσμό λόγω ανεπιθύμητων ενεργείων και αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα, δυστυχώς χορηγούνται με ευκολία από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων. Φανταστείτε ότι άτομα με διαταραχές μνήμης επιδεινώνονται δραματικά λαμβάνοντας βενζοδιαζεπίνες και όμως πολλά ηλικιωμένα άτομα παίρνουν τέτοια φάρμακα από μόνα τους, γιατί το σύστησε κάποια «γειτόνισσα»!

Το μέγεθος του προβλήματος:

Σύμφωνα με την Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Ψυχοπαθολογίας Ενηλίκων (2010), τα πιο συχνά αναφερόμενα ψυχολογικά συμπτώματα μεταξύ τόσο των αντρών όσο και των γυναικών είναι η κόπωση, η ευερεθιστότητα, οι ανήσυχες ιδέες, το καταθλιπτικό συναίσθημα και το άγχος. Τα ψυχολογικά συμπτώματα είναι πιο συχνά στις γυναίκες σε σχέση με τους άντρες και είναι περίπου 2 φορές πιο πιθανόν να υποφέρουν από ψυχοσωματικά προβλήματα. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι (>65 ετών) είναι πιο πιθανό να αναφέρουν νευρωσικά συμπτώματα, και 1 στους 4 αναφέρει προβλήματα ύπνου που μπορεί να οφείλεται στο άγχος. Σε σχέση με το γενικό πληθυσμό των ανδρών, οι άντρες ηλικίας 65ετών παρουσιάζουν σχεδόν διπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν κόπωση, προβλήματα ύπνου, καταθλιπτικό συναίσθημα, ψυχοσωματικάσυμπτώματα, καταθλιπτικές ιδέες, φοβίες,πανικό και άγχος, και σχεδόντριπλάσια πιθανότητα να εμφανίζουν ανησυχία για τηνσωματικήυγεία, καταναγκασμούς και προβλήματα συγκέντρωσης & μνήμης.
Για τιςγυναίκες όσες είναι 65 ετών σε σχέση με το γενικό πληθυσμό των γυναικών,είναι περίπου 2 φορές πιο πιθανό να εμφανίζουν καταθλιπτικό συναίσθημα, προβλήματα ύπνου, ανησυχία για την σωματική υγεία, προβλήματα συγκέντρωσης μνήμης, πανικό και καταναγκασμούς.

•    Στρεσσογόνοι Παράγοντες:

Οι πιο συχνοί στρεσσογόνοι παράγοντες της ζωήςτου ατόμου που μπορεί να εκδηλώσουν ψυχοσωματική διαταραχή, σε ιεραρχική αξιολόγηση είναι οι παρακάτω:
1.    Θάνατοςσυζύγου
2.    Διαζύγιο
3.    Θάνατοςστενούοικογενειακούμέλους
4.    Συζυγικός αποχωρισμός
5.    Βαριά σωματική βλάβη ή νόσος
6.    Απόλυση από την εργασία
7.    Φυλάκιση
8.    Θάνατοςστενού φίλου
9.    Κύηση
10.    Αναδιάρθωση επιχείρησης

•    Γηριατρική:

Η γηριατρική ψυχιατρική ασχολείται μετην πρόληψη, τηδιάγνωση και τηθεραπεία ψυχιατρικώνδιαταραχών σε ηλικιωμένους και την προαγωγή της βελτίωσης της ποιότητας ζωής.Τα άτομα που στρεσσάρονται με ψυχολογικά προβλήματα έχει βρεθεί από μελέτες ότι ζουν λιγότερο από
αυτά με υγιή ψυχική προσαρμογή. Επειδή είναι ιδιαίτερης σημασίας η έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη αυτών των διαταραχών, καθώς μπορούν να αμβλυνθούν ή και να αντιστραφούν τα αναστρέψιμα αίτια, θα πρέπει να γίνεται σωστή διάγνωση από ειδικό ψυχίατρο σε πρώιμο στάδιο τυχόν συμπτωμάτων που πολλές φορές αγνοούνται από το συγγενικό περιβάλλον, έτσι ώστε να μην εξελιχθούν σε μη αναστρέψιμη κατάσταση.
Η συνεργασία των ιατρών διαφόρων ειδικοτήτων (πολυκλαδική ομάδα) με στόχο την ολοκληρωμένη φροντίδα του ασθενούς, πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα, καθώς«η ψυχή και το σώμα είναι αδιαίρετα».

Ο συντονισμόςτων υπηρεσιών και των δράσεων στον ευαίσθητοτομέα τηςψυχικήςυγείας προαπαιτείτην ύπαρξη πολιτικής και σχεδίωνδράσης, που πρέπει να είναι επιστημονικάτεκμηριωμένες (evidence-based) και να αντιμετωπίζονται μεσυστηματικό και αποδοτικότρόπο, έχοντας ως προτεραιότητεςτηνισότητα, την αποτελεσματικότητα και την βέλτιστη σχέση κόστους-οφέλους για την κοινωνία και τους πολίτεςτης. Η βελτίωση της πρόσβασης σε ποιοτικές και οικονομικά συμφέρουσες υπηρεσίες υγείας, οφείλουν να αποτελούν προτεραιότητες της εκάστοτε πολιτικής υγείας, καθώς οι προκαταλήψεις, το στίγμα, η υπο-διάγνωση και η υπο-θεραπεία είναι συνακόλουθα των ατόμων με ψυχικές διαταραχές.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Α. ΗΛΙΑΣ
ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

Σχετικά Άρθρα

Back to top button