Συνεντεύξεις - Άρθρα

Ατοπική δερματίτιδα: Πρόληψη των εξάρσεων και θεραπεία

Γράφει ο Σταμάτης Γρηγορίου MD, PhD, Επίκουρος καθηγητής Δερματολογίας Αφροδισιολογίας, 1η Πανεπιστημιακή Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός

Η ατοπική δερματίτιδα αποτελεί μια χρόνια κνησμώδη φλεγμονώδη δερματοπάθεια. Η αιτία της νόσου δεν είναι πλήρως διευκρινισμένη. Στους πάσχοντες παρατηρούνται από τη γέννηση τους, διαταραχές της φιλαγγρίνης, μιας δομικής πρωτεϊνης της επιδερμίδας και μειωμένα κεραμίδια, μια κατηγορία λιπιδίων του δέρματος.

Αυτές οι διαταραχές στη δομή της επιδερμίδας οδηγούν σε μεγαλύτερη απώλεια νερού και ευκολότερη είσοδο αλλεργιογόνων στο δέρμα. Επιπλέον οι διαταραχές σε ανοσολογικούς μηχανισμούς του δέρματος, επιτρέπει μεγαλύτερο πολλαπλασιασμό του σταφυλόκοκκου και συχνότερες βακτηριακές και ιογενείς λοιμώξεις.

Η σημαντικότερη διαταραχή στην ατοπική δερματίτιδα είναι η διαδικασία της φλεγμονής, που οδηγεί στην εμφάνιση ερυθρών βλαβών με πολλαπλές φυσαλίδες και έντονο κνησμό. Με την πάροδο του χρόνου το δέρμα γίνεται πιο παχύ στην περιοχή των βλαβών.

Ατοπική δερματίτιδα: Επιδημιολογία

Η ατοπική δερματίτιδα προσβάλλει το 10-20% των παιδιών και το 1-5 % των ενηλίκων με διακυμάνσεις ανά γεωγραφική περιοχή. Η ατοπική δερματίτιδα συχνά αρχίζει στην βρεφική ηλικία και στο 30% των ασθενών συνεχίζει και στην ενήλικο ζωή. Είναι όμως δυνατόν να αρχίσει και στην ενήλικη ζωή και μάλιστα ακόμη και στην τρίτη ηλικία.

Τα τελευταία έτη έχει τεκμηριωθεί το φαινόμενο της «ατοπικής πορείας», δηλαδή η μεταγενέστερη εμφάνιση άσθματος ή αλλεργική ρινίτιδας τα επόμενα χρόνια στους πάσχοντες από ατοπική δερματίτιδα και μάλιστα συχνότερα σε όσους έχουν βαρύτερη νόσο και παραμένουν χωρίς ικανοποιητική θεραπεία.

Η επίδραση της νόσου στην καθημερινότητα των ασθενών

Η ατοπική δερματίτιδα διαρκεί πολλές δεκαετίες με υφέσεις και εξάρσεις άρα οι ασθενείς αισθάνονται το φορτίο των συμπτωμάτων για μεγάλη διάρκεια της ζωής τους.
Ο κνησμός που τη συνοδεύει πάντοτε, είναι ο κύριος καθοριστής της ποιότητας ζωής των ασθενών. Ο κνησμός είναι βασανιστικός, έντονος και στην πλειοψηφία των ασθενών διαρκεί 18-24 ώρες μέσα στο εικοσιτετράωρο.

Οι εκζεματικές βλάβες που εμφανίζονται στον κορμό, στο πρόσωπο και στα άκρα, δηλαδή σε εντοπίσεις εμφανείς στον κοινωνικό περίγυρο τους και πολλές φορές οροροούν και επιμολύνονται τους αναγκάζουν σε επιλογές ρούχων που να καλύπτουν τις βλάβες, αλλά και σε περιορισμό δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου όπως η έξοδος στην παραλία. Ο ιδρώτας τους καλοκαιρινούς μήνες επιτείνει τον κνησμό με αποτέλεσμα τον περιορισμό δραστηριοτήτων κινητικότητας.

Ο κνησμός στην διάρκεια της νύχτας, μειώνει τις ώρες και την ποιότητα του ύπνου με αποτέλεσμα την συχνή απουσία από την εργασία την επόμενη μέρα ή την παρουσία με μειωμένη παραγωγικότητα λόγω κόπωσης ή έλλειψης συγκέντρωσης. Στους μαθητές και φοιτητές ο κνησμός και η διαταραχές του ύπνου προκαλούν δυσχέρεια στο διάβασμα και την παρακολούθηση των μαθημάτων.

Στα βρέφη και τα παιδιά η διαταραχή στον ύπνο με το ξύπνημα στη μέση της νύχτας λόγω του κνησμού σημαίνει ότι και οι γονείς θα μείνουν άγρυπνοι με αποτέλεσμα να βιώνουν τις ίδιες δυσχέρειες στην επαγγελματική δραστηριότητα της επόμενης μέρας.

Πρόσφατες μελέτες που αποτυπώνουν το φορτίο στους φροντιστές των παιδιών είτε είναι γονείς είτε παππούδες και γιαγιάδες δείχνουν ότι αυτή η κόπωση από τον κνησμό αλλά και την καθημερινή εφαρμογή της τοπικής θεραπείας επηρεάζει τη σχέση φροντιστή-παιδιού.

Η επίπτωση αφορά τον χρόνο περιποίησης με αποτέλεσμα συναισθηματική ένταση, μείωση των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου του φροντιστή αλλά και αύξηση των εξόδων της οικογένειας αφού η καθημερινή απαραίτητη εφαρμογή των ειδικών καθαριστικών και μαλακτικών για την πρόληψη της υποτροπής απαιτεί ένα υψηλό μηνιαίο κόστος με προιόντα που δεν αποζημιώνονται από τους ασφαλιστικούς φορείς.

Τέλος, επειδή η διαταραχή της νόσου διαδράμει με υφέσεις και εξάρσεις, που δεν μπορούν να προληφθούν με τις υπάρχουσες κλασσικές συστηματικές θεραπείες η κύρια ανησυχία των ασθενών είναι το πότε θα εμφανιστεί η επόμενη απρόβλεπτη έξαρση

Πρόληψη των εξάρσεων και θεραπεία

Οι ασθενείς πρέπει να αποφεύγουν τους περιβαλλοντικούς εκλυτικούς παράγοντες και να χρησιμοποιούν καθημερινά ειδικά καθαριστικά και μαλακτικά για την πρόληψη των εξάρσεων. Στην ήπια βαρύτητα συνιστώνται τοπικά κορτικοστεροειδή και τοπικοί αναστολείς καλσινευρίνης με καθημερινή εφαρμογή στην έξαρση αλλά διακεκομμένη χρήση 2 φορές την εβδομάδα για αρκετούς μήνες στη συνέχεια, ώστε να προλαμβάνονται οι υποτροπές.

Για την σοβαρή ατοπική δερματίτιδα οι μέχρι τώρα διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές περιλάμβαναν ανοσοκατασταλτικούς παράγοντες όπως οι κυκλοσπορίνη, η μεθοτρεξάτη και η αζθειοπρίνη. Πρόσφατα προστέθηκαν στη θεραπευτική μας βιολογικοί παράγοντες και αναστολείς των JAK υποδοχέων που προσφέρουν πιο αποτελεσματικό και ασφαλή αλλά κυρίως μακροπρόθεσμο έλεγχο της νόσου.

Σταμάτης Γρηγορίου MD, PhD, Επίκουρος καθηγητής Δερματολογίας Αφροδισιολογίας,
1η Πανεπιστημιακή Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός

Σχετικά Άρθρα

Back to top button