Απόψεις

«Bullying» και διακρίσεις στο χώρο της Υγείας.

Ο χώρος της υγείας και οι επαγγελματίες του αποτελούσαν πάντα σημαντικά παραδείγματα ανθρωπισμού και ευαισθησίας και η πραγματικότητα είναι ότι λίγα επαγγέλματα μπορούν να εμπνεύσουν κάτι παρόμοιο. Παρόλα αυτά οι εργαζόμενοι στον κρίσιμο και ευαίσθητο αυτόν τομέα (γιατροί και νοσηλευτές) εργάζονται εδώ και χρόνια κάτω από αντίξοες συνθήκες λόγω της οικονομικής κατάστασης.

Βέβαια κάποιος θα ήθελε να πιστεύει ότι η οικονομική αυτή συγκυρία δε θα επηρέαζε στοιχεία όπως η ασφάλεια, η αξιοπρέπεια και η αξιοκρατία στο εργασιακό περιβάλλον για όλους ανεξάρτητα φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού.

Είναι όμως αυτή η σημερινή πραγματικότητα; Ποία είναι η παρουσία του «bullying» και των σεξουαλικών διακρίσεων στο χώρο της Υγείας και τι επιπτώσεις μπορεί να έχουν; Επιχειρώντας να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα σχεδιάσαμε αυτή τη μελέτη με τη συνεργασία του Greek Medical Association UK (www.greekmeds.co.uk) και της Δρ Έφης Σίμου, Eρευνήτριας στον Τομέα Επιδημιολογίας και Βιοστατιστικής της Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας.

Η σύμπτωση με τα θλιβερά γεγονότα των Ιωννίνων μπορεί να είναι χρονικά τυχαία αλλά ίσως δείχνει ότι παρόμοιες μελέτες θα έπρεπε να έχουν γίνει νωρίτερα για να άναγνωριστεί το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά αυτού του προβλήματος. Στην μελέτη μας η οποία έγινε με τη μορφή ηλεκτρονικόυ ερωτηματολογίου και διήρκεσε 3 μήνες (Δεκ 2014- Μαρτ 2015) συμμετείχαν 1,339 επαγγελματίες υγείας (ιατροί και νοσηλευτές- άνδρες 55% και γυναίκες 45%) απο όλες τις ειδικότητες και ολόκληρη την Ελλάδα . (Πίνακας 1 και 2).

Το πρώτο ενδιαφέρον στοιχείο που προέκυψε απο αυτή τη μελέτη και απλά επαληθεύει τα αποτελέσματα προηγούμενων μελετών μας, είναι τα ιδιαίτερα χαμήλα ποσοστά ικανοποίησης απο τις προοπτικές του ιατρικού και νοσηλευτικού επαγγέλματος, με περίπου έναν στους δύο να δηλώνουν καθόλου ή λίγο ευχαριστημένοι και έτοιμοι να αναζητήσουν καλύτερες προοπτικές και συνθήκες στο εξωτερικό. (Πίνακας 3 και 4) Είναι όμως μόνο οι οικονομική κρίση και ο περιορισμός των εισοδημάτων που οδηγούν στις τάσεις φυγής και το χαμηλό ηθικό;

Η αξιοκρατία και δίκαιη κατανομή ευκαιριών για εξέλιξη είναι βασικά συστατικά για να διατηρηθεί ένα υγιές και λειτουργικό εργατικό δυναμικό και τουλάχιστον στον Δυτικό κόσμο αυτά τα δύο στοιχεία είναι ανεξάρτητα απο το φύλο και τον σεξουαλικό προσανατολισμό.

Στη μελέτη μας δε θέλαμε να θίξουμε το ακόμα πολύ ευαίσθητο θέμα του σεξουαλικού προσανατολισμού και των επιπτώσεων του στο ιατρικό εργασιακό περιβάλλον. Η επίδραση του φύλου παρόλα αυτά φαίνεται να είναι ακόμα σημαντική με περισσότερες από τις μισές γυναίκες ιατρούς και νοσηλεύτριες να αισθάνονται πως δεν είχαν τις ίδιες ευκαιρίες με τους άνδρες συναδέλφους τους (Πίνακας 5) και με την κατάσταση να γίνεται πραγματικά αποκαρδιωτική στις χειρουργικές ειδικότητες (Πίνακας 6)

Βέβαια εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι και ένας σημαντικός αριθμός ανδρών φαίνεται να έχει πέσει «θύμα» μιας ιδιότυπης μορφής σεξισμού ο οποίος όμως πάλι φαίνεται να προέρχεται από το ίδιο φύλο και από στερεότυπα και συμπεριφορές που πηγάζουν στον σεξισμό και την αξιολόγηση με βάση εμφανισιακά και όχι επαγγελματικά κριτήρια.

Το τρίτο ερώτημα στο οποίο θελήσαμε να απαντήσουμε είναι η παρουσία του λεγόμενου «bullying» στον ιατρικό χώρο και η επίπτωση του μεταξύ των δύο φύλων. Ο όρος «bullying» είναι δύσκολο να οριστεί επακριβώς αλλά ουσιαστικά αποτελεί ένα συνονθύλευμα συμπεριφορών που ξεκινούν από τον εκφοβισμό, την διασπορά κακεντρεχών σχολίων και την απομόνωση και μπορεί να φτάνει μέχρι την σεξουαλική παρενόχληση.

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον διαπιστώσαμε ότι και στα δύο φύλα ένα σημαντικό ποσοστό συναδέλφων στον ιατρικό χώρο έχει γίνει δέκτης τακτικών «bullying» με το γυναικείο όμως φύλο να φαίνεται πιο ευάλωτο. Ειδικά στις περιπτώσεις σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο της εργασίας η διαφορά είναι εμφανής. (Πίνακας 7)

Παρόλα αυτά είναι θλιβερό ότι συνάδελφοι και των δύο φύλων φαίνεται να έχουν πέσει θύματα τέτοιων συμπεριφορών ενώ την ίδια στιγμή δεν υπάρχουν επαρκείς μηχανισμοί βοήθειας στις περιπτώσεις αυτές, με 2 στους 10 να δηλώνουν ότι δεν είχαν καμία βοήθεια και τους υπόλοιπους να λαμβάνουν απλά περιστασιακή υποστήριξη.

Σε κανένα χώρο εργασίας οι σεξουαλικές διακρίσεις και το «bullying» δεν θα έπρεπε να γίνονται ανεκτά και ιδιαίτερα σε έναν ευαίσθητο και νευραλγικό χώρο όπως αυτός της υγείας όπου συμπεριφορές τέτοιου τύπου μεταξύ συναδέλφων θα μπορούσαν πολύ εύκολα να μεταδοθούν σε εκείνο μεταξύ γιατρού και ασθενή.

Η μελέτη μας δεν αποσκοπεί να καταγράψει με ακρίβεια χιλιοστού το μέγεθος αυτού του προβλήματος και υπόκεινται σε όλα τα μειονεκτήματα που μπορεί να έχουν δημοσκοπήσεις αυτού του χαρακτήρα.

Παρόλα αυτά πιστεύουμε ότι η παρούσα μελέτη μπορεί και θα έπρεπε να λειτουργήσει σαν ένα εφαλτήριο για το Υπουργείο Υγείας και τους Ιατρικούς και Νοσηλευτικούς Συλλόγους ώστε να ερευνήσουν περαιτέρω το ζήτημα αυτό στα πλαίσια της γενικότερης ανάγκης για να αναβάθμιση των συνθηκών εργασίας και εκπαίδευσης στα Ελληνικά νοσοκομεία. Οτιδήποτε λιγότερο δείχνει απλά αδιαφορία και συνενοχή σε μια κατάσταση που προσβάλλει όλους μας.

Γρηγόρης Μακρής, M.D, Ph.D
Διδάκτωρας του Imperial College of London, UK
Interventional Radiology Fellow, Oxford University Hospitals, UK και
Πρόεδρος του Greek Medical Association UK
g.makris@aibs.gr

Πίνακας 1

πίνακας 2

πινακες 3

piankes 4

Σχετικά Άρθρα

Back to top button