Συνεντεύξεις - Άρθρα

Γιατί οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες και πώς μπορούμε να επιμηκύνουμε συνολικά τη ζωή μας

Γράφει ο Δρ Κωνσταντίνος Γ. Κρητικός, Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Παθολόγος Γυναικολογικού – Μαιευτικού Νοσοκομείου Αθηνών «ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ»

Εάν υπάρχουν ακόμη άνδρες που πιστεύουν πως οι γυναίκες είναι το αδύναμο φύλο, μάλλον θα πρέπει να το σκεφτούν ξανά. Για την ακρίβεια, ο μέσος άνδρας μπορεί να είναι ικανός να σηκώσει και να μεταφέρει περισσότερα κιλά & μεγαλύτερα φορτία ή να τρέξει μια κούρσα 100 μέτρων πιο γρήγορα από τη μέση γυναίκα, αλλά όσον αφορά την πιο βασική και ξεκάθαρη απόδειξη ευρωστίας, δηλαδή τη διάρκεια συνολικά της ζωής, οι γυναίκες είναι πιο ανθεκτικές σε σχέση με τους άνδρες.

Υπολογίζεται πως κατά μέσο όρο οι γυναίκες ξεπερνούν τους άνδρες στην ηλικία κατά περίπου 5 με 6 χρόνια και μάλιστα, ενώ έχει υπολογιστεί πως ανά 100 περίπου γυναίκες γεννιούνται 105 άνδρες, στην ηλικία των 85 ετών υπολογίζεται πως βρίσκονται εν ζωή περίπου 6 γυναίκες για κάθε 4 άνδρες, ενώ στα 100 έτη η αναλογία αυτή γίνεται περίπου 2 προς 1.

Οι αριθμοί λοιπόν είναι ξεκάθαροι και δεν λένε ψέματα. Τι είναι όμως αυτό που κάνει κάποιους (ή μάλλον κάποιες) να ζουν περισσότερο από άλλους; Σίγουρα υπάρχουν πολλές υποθέσεις και πολλοί είναι οι παράγοντες. Γνωρίζουμε πως βιολογικοί, περιβαλλοντικοί παράγοντες, αλλά και παράγοντες της ίδιας μας της καθημερινής συμπεριφοράς συμβάλλουν στο παραπάνω γεγονός.

Ξέρουμε, λοιπόν από την καθημερινότητα μας, πως οι άνδρες είναι πιο πιθανό σε σχέση με τις γυναίκες να καπνίζουν, να καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ, να προσέχουν λιγότερο την καθημερινή διατροφή τους και να έχουν αρκετά περισσότερα κιλά, δηλαδή να είναι συχνότερα παχύσαρκοι (παράγοντες που σε αρκετές περιπτώσεις έχουν όμως ανατραπεί στις σημερινές σύγχρονες κοινωνίες).

Γιατί οι γυναίκες ζουν περισσότερο

Επίσης, οι άνδρες είναι λιγότερο πιθανό σε σχέση με τις γυναίκες να αναζητήσουν ιατρική συμβουλή και βοήθεια έγκαιρα ή προληπτικά και εάν διαγνωσθούν με κάποια ασθένεια είναι αρκετά πιο πιθανό να μην συμμορφώνονται και να μην ακολουθούν επαρκώς τις ιατρικές οδηγίες. Παράγοντες δηλαδή που έχουν να κάνουν με την καθημερινότητα, την ιατρική πρόληψη εκδήλωσης νοσημάτων, αλλά και τη συμμόρφωση στην ιατρική παρακολούθηση και θεραπεία!

Εκτός όμως από αυτά τα χαρακτηριστικά, οι άνδρες είναι πιο πιθανό να συμμετέχουν επιπλέον σε διάφορες δραστηριότητες που είναι σχετικά πιο επικίνδυνες για τη ζωή τους, όπως ανταγωνιστικά και ριψοκίνδυνα αθλήματα (π.χ. αγώνες ταχύτητας κ.α), πιο επικίνδυνες ενέργειες, διαμάχες, φιλονικίες κτλ.

Η καθημερινότητα, αλλά και η ιστορία είναι γεμάτες από παρόμοια παραδείγματα (π.χ. πόλεμοι).
Οι γυναίκες αντίθετα τείνουν συχνά να συσχετίζουν τη συνολική εικόνα της υγείας τους με το σώμα τους, αλλά και τη ζωή τους γενικότερα, ακολουθώντας μια αρκετά διαφορετική προσέγγιση από τους άνδρες.

Αν μάλιστα θα θέλαμε να «σκιτσάρουμε» λεξικά τα παραπάνω χαρακτηριστικά, χωρίς βέβαια αυτό να είναι απόλυτο, θα λέγαμε πως οι γυναίκες συνήθως αναζητούν (σε συνδυασμό με άλλα πολύ σοβαρά θέματα) κατά προτεραιότητα καλαισθησία, ομορφιά & γενικότερα χαρακτηριστικά που έχουν αμεσότερη σχέση με τη συνολική υγεία, ενώ οι άνδρες αναζητούν συνήθως κατά προτεραιότητα δύναμη και παραπάνω ισχύ!

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι γυναίκες να προσέχουν συνήθως περισσότερο, σε σχέση με τους άνδρες, το σώμα τους, τις ανάγκες του και εν γένει την υγεία τους (για παράδειγμα συχνότερα και αρκετά πιο εύκολα διεξάγουν βαθύτερους και πιο ουσιαστικούς διαλόγους με τους θεράποντες γιατρούς τους).

Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να επισκεφτούν το θεράποντα γιατρό τους, όταν θα ασθενήσουν ή για προληπτικούς λόγους και σε γενικές γραμμές μεγαλώνουν ηλικιακά συνήθως με διαφορετικό τρόπο σε σχέση με τους άνδρες, δηλαδή με πιο απλά λόγια, μια ηλικιωμένη γυναίκα τείνει ακόμη και στην προχωρημένη αυτή ηλικία να καταβάλλει καθημερινά μεγαλύτερη προσπάθεια για να παραμείνει υγιής, ενώ παράλληλα ένας άνδρας θα εξακολουθήσει να τρώει δυστυχώς «μπριζόλα και τηγανητές πατάτες», όπως περιγράφει πολύ χαρακτηριστικά η ψυχολόγος Katharine Esty στο βιβλίο “Eightysomethings”.

Οι διαφορές όμως στο συνολικό χρόνο επιβίωσης, δεν μπορούν να αποδοθούν μόνο στον τρόπο ζωής (Lifestyle) και τη συμπεριφορά. Το πλεονέκτημα επιβίωσης των θηλυκών εμφανίζεται ξεκάθαρα και σε άλλα είδη ζωής, χωρίς να υπάρχουν τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου τρόπου ζωής (Lifestyle) και συμπεριφοράς όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ, η υπερβολική κατανάλωση φαγητού, η παχυσαρκία κτλ. Αναζητώντας τη συνολική εξήγηση, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε τί συμβαίνει και στα ζώα.

Φαίνεται λοιπόν βάση μελετών πως τα περισσότερα θηλυκά είδη ζουν περισσότερο από τα αρσενικά. Για παράδειγμα, τα θηλυκά λιοντάρια ζουν έως 50% περισσότερο σε σχέση με τα αρσενικά (τα αρσενικά ζουν περίπου 8-12 έτη, ενώ τα θηλυκά 10-15 έτη).

Παρόμοιες διαφορές εμφανίζονται σε πολλά είδη ζώων, όπου σίγουρα περιβαλλοντικοί παράγοντες, αλλά και παράγοντες της συμπεριφοράς των ειδών έχουν σημασία, αλλά το συμπέρασμα είναι πως αυτό το γενικότερο φαινόμενο μας καθοδηγεί προς μια εξήγηση που βασίζεται κυρίως στην ίδια τη βιολογία, σε συνδυασμό με τους άλλους παράγοντες.

Σίγουρα οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, αλλά και οι παράγοντες της ίδιας μας της συμπεριφοράς συμβάλλουν ουσιαστικά και καθοριστικά σε πολλές περιπτώσεις, αλλά η βιολογία μας παίζει, όπως φαίνεται, μάλλον έναν πολύ σημαντικό ρόλο.

Για παράδειγμα, γνωρίζουμε, πως οι άνδρες τείνουν να έχουν περισσότερο λίπος γύρω από τα εσωτερικά όργανα (σπλαχνικό λίπος), ενώ οι γυναίκες τείνουν να έχουν διαφορετική κατανομή του λίπους (υποδόριο λίπος) και το γεγονός αυτό, δηλαδή η σωματική κατανομή του σπλαχνικού λίπους, είναι ιατρικά γνωστό πως έχει άμεση σχέση με την εκδήλωση καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Οι διαφορές λοιπόν μεταξύ ανδρικής και γυναικείας μακροζωίας διαμορφώνονται ξεκάθαρα από πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ περιβαλλοντικών συνθηκών και της ειδικής βιολογίας του φύλου. Στο θέμα αυτό, η επιστημονική κοινότητα παραδέχεται πως χρειάζεται να συνεχίσουμε να ερευνούμε προς την κατεύθυνση της τελικής απάντησης.

Περαιτέρω έρευνα θα βοηθήσει καθοριστικά στη διερεύνηση της εξελικτικής φυσιολογίας και της γνώσης συνολικά που κρύβεται πίσω από τη γήρανση και στα δύο φύλα. Η ελπίδα μας είναι πως τελικά η γνώση αυτή μπορεί να μας δώσει πολύτιμες πληροφορίες και συμβουλές που θα μας βοηθήσουν όλους να ζήσουμε για ακόμη περισσότερο, αλλά και καλύτερα!

Όπως και να έχουν όμως τα πράγματα, είναι σίγουρα πολύ ευχάριστο και ελπιδοφόρο γεγονός, πως τα τελευταία 200 χρόνια, ο μέσος όρος του προσδόκιμου επιβίωσης συνολικά των ανθρώπων, ανεξαρτήτως του φύλου, υπερδιπλασιάστηκε, λόγω κυρίως της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης, δηλαδή της βελτίωσης του καθημερινού τρόπου ζωής μας, καθώς και της προόδου της ιατρικής.

Σήμερα γνωρίζουμε με αδιαμφισβήτητα και απολύτως τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα, πως κάνοντας απλές παρεμβάσεις στην καθημερινότητα μας, η ζωή επιμηκύνεται για αρκετά χρόνια, αλλά βελτιώνεται επιπλέον και ποιοτικά! Οι απλές αυτές, αλλά τόσο εξαιρετικά ωφέλιμες και ουσιαστικές παρεμβάσεις, συνοψίζονται σε 5 παρεμβάσεις στην καθημερινότητα μας, ανεξαρτήτως φύλλου, δηλαδή στην αποφυγή ή διακοπή του καπνίσματος, στην αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ, στην καθημερινή άσκηση, στη διατήρηση του σωματικού μας βάρους εντός των φυσιολογικών ορίων (αποφυγή παχυσαρκίας) & στη σωστή διατροφή.

Ακολουθώντας λοιπόν έναν πιο υγιεινό καθημερινό τρόπο ζωής (Healthier Lifestyle) μπορούμε να ζήσουμε περισσότερο αλλά και πολύ καλύτερα, όσον αφορά το συνολικό προσωπικό «φορτίο νοσημάτων», σε σχέση με κάποιον άλλο που δεν έχει εισάγει τις παραπάνω 5 παρεμβάσεις στη ζωή του!

Προσαρμόζοντας επιπλέον, ως πρόσθετο μέτρο στα παραπάνω και τον κατάλληλο προληπτικό ιατρικό έλεγχο μέσω του προσωπικού γιατρού μας (που κυριολεκτικά μπορεί να σώσει ζωές) είναι απολύτως εφικτό να προλάβουμε ουσιαστικά την εκδήλωση μελλοντικών επικίνδυνων νοσημάτων (όπως καρδιαγγειακών νοσημάτων, κακοηθειών κ.λ.π.) πριν ακόμα αυτά εκδηλωθούν ή γίνουν απειλητικά για τη ζωή.

Τα πάντα λοιπόν είναι στο χέρι μας και η επιστημονική γνώση μας χαρίζει απλόχερα αυτή τη δύναμη ζωής. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν για το καλύτερο!

Δρ Κωνσταντίνος Γ. Κρητικός,
Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών,
Παθολόγος Γυναικολογικού – Μαιευτικού Νοσοκομείου Αθηνών «ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ»
Επιμελητής Α’ Ε.Σ.Υ., M.D., Ph.D., SCOPE C.
Reader OXFORD UNIVERSITY Press, United Kingdom.

Σχετικά Άρθρα

Back to top button