Πολιτική ΥγείαςΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Novartis: το σκάνδαλο μετά το σκάνδαλο

Γράφει ο Αντώνης Δημόπουλος, πρώην Γενικός Γραμματέας του υπ.Υγείας

Τέσσερις μήνες μετά την παραπομπή στην Βουλή της δικογραφίας του σκανδάλου Νοβάρτις, του “μεγαλύτερου” της μεταπολίτευσης, και μετά από μια πραγματική καταιγίδα αντιπαραθέσεων και ακραίας πόλωσης στα ΜΜΕ , πριν λίγες μέρες η υπόθεση επέστρεψε στην τακτική Δικαιοσύνη.

Θα περίμενε κανείς ότι ένας τέτοιος σεισμός στο χώρο της Υγείας, θα προκαλούσε άμεσες, καίριες και ριζικές πρωτοβουλίες ανάταξης, μεταρρύθμισης και αναδιοργάνωσης, τόσο από την πολιτεία (υπ.Υγείας ) και τα κόμματα , όσο και από τα θεσμικά όργανα (ΠΙΣ, ΙΣΑ, ΠΦΣ ) αλλά και τους εμπλεκόμενους φορείς (ΕΟΠΥΥ, Πανεπιστήμια, ΣΦΕΕ,ΠΕΦ ,ΕΟΦ , κλπ ).

Ένα ευρύ μεταρρυθμιστικό μέτωπο με την μέγιστη δυνατή συναίνεση ανάμεσα στο πολιτικό σύστημα και το σύνολο των ανθρώπων της Υγείας, θα έπρεπε να απαντήσει σε όλες τις στρεβλώσεις και δυσλειτουργίες που επιτρέπουν τέτοια φαινόμενα. Επίσης σημαντική θα ήταν και η ενεργός συμμετοχή των τόσο διεκδικητικών συλλόγων ασθενών, αλλά και η ουσιαστική εμπλοκή της αυτοδιοικητικής περιφέρειας μια και τα ΠΕΣΥ (περιφερειακά συμβούλια υγείας) έχουν αποδυναμωθεί.

Αντίθετα όμως και αυτό φαίνεται να είναι το πραγματικό σκάνδαλο στον χώρο της υγείας , η ισχυρή αντίσταση ομάδων συμφερόντων και η πολιτική αδράνεια, επέβαλλαν μέχρι τώρα απόλυτο σιωπητήριο. Αυτό ακυρώνει και την δυναμική της τωρινής οριακής στιγμής.

Είναι ωστόσο πραγματικά σημαντικό έως και καθοριστικό στο άμεσο μέλλον να επιχειρηθεί, σε πείσμα των αντιστάσεων, η ενίσχυση της λειτουργίας των θεσμών που επιβάλλουν κανόνες στη σωστή άσκηση της Ιατρικής και εξασφαλίζουν τη σωστή υπηρέτηση των πολιτών. Είναι προφανές ότι η απόφανση του Κ.Τσουκαλά το ’90, ότι στη χώρα τηρείται θεσμοθετημένη αθέτηση των νόμων, ισχύει ακόμα στο έπακρο και παρά τα οκτώ χρόνια κρίσης.

Ένα συγκεκριμένο τέτοιο πλαίσιο μέτρων και νέων κανόνων ελήφθησαν, νομοθετήθηκαν και άρχισαν να υλοποιούνται το 2010-12, αναμφίβολα σε μια “εμπόλεμη” συνθήκη, χωρίς καμμιά επιβολή από μνημονιακές υποχρεώσεις.

Ένα πρώτο μέτρο ήταν η μεταφορά των πιστοποιήσεων των ιατρείων από την Περιφέρεια στους Ιατρικούς Συλλόγους, ώστε να αποκτήσουν σαφή εικόνα και έλεγχο των μελών τους. Άλλα παρόμοια μέτρα στην κατεύθυνση θεσμικής στήριξης ήταν η ενοποίηση των γιατρών των Ταμείων μέσω του ΕΟΠΥΥ και κυρίως η εθνική συνταγογράφηση που έσπασε όλες τις τοπικές ή κλαδικές ομάδες.

Αυτή η συστηματική ένταξη, έστω και πιεστικά , όλων ανεξαιρέτως των γιατρών, στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση που λειτούργησε το πρώτο τρίμηνο του 2012, έδωσε μια πλήρη εικόνα του υγειονομικού προφίλ της χώρας.

Η έγκριση από το ΚΕΣΥ των 120 πρώτων θεραπευτικών πρωτοκόλλων, αλλά και οδηγιών συνταγογράφησης και η έναρξη εφαρμογής τους την ίδια περίοδο σε ΕΣΥ και ΕΟΠΥΥ, άνοιξαν επιτέλους ένα καινούργιο δρόμο πιο ισορροπημένης συνταγογραφικής συμπεριφοράς των γιατρών.

Πρέπει να τονισθεί ότι κανένα από τα προαναφερόμενα μέτρα δεν ήταν μνημονιακή υποχρέωση και από κανένα δεν προέκυπτε μείωση δαπανών, αλλά ο αναγκαίος εξορθολογισμός του συστήματος υγείας και στήριξη των καλών πρακτικών, της διαφάνειας, της αξιολόγησης και της λογοδοσίας.

Εξαιρετικά θεσμικά εργαλεία όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, η δύναμη του μονοψώνιου του ΕΟΠΥΥ, το ESY-NET και τα ΚΕΝ , οι διαπραγματεύσεις όγκου τιμών , οι κλειστοί προϋπολογισμοί θεραπευτικών κατηγοριών, μπορούσαν να λειτουργήσουν σε αυτή την κατεύθυνση .

Παραλείπω τα μέτρα για το φάρμακο (επαναφορά λίστας ,τιμολογήσεις , επιστροφές, δραστική, πλαφόν ) που επέφεραν τη μείωση της δαπάνης κατά 2 δις την ίδια περίοδο. Οδυνηρή ήταν και η δύσκολη προσπάθεια δημόσιας υγείας (κάπνισμα, διατροφή, άσκηση, στοματική υγεία, πρόληψη καρκίνου κ.λ.π.) σε εθνικό επίπεδο.

Δυστυχώς η όλη δημόσια συζήτηση μέχρι σήμερα και η προσπάθεια υλοποίησης κάθε ενέργειας ακόμα και του πλέον προφανούς εκσυγχρονισμού, του αυτονόητου, έχει πάρει χαρακτήρα διωκτικό και εξαναγκαστικό στο έδαφος μιας άκριτης αντιμνημονιακής κουλτούρας. Τα μέτρα που ανέφερα σταδιακά έχουν ατονήσει, καθώς αναδύονται νέες στρεβλώσεις στα δημοσιονομικά μεγέθη και στους οικογενειακούς λογαριασμούς.

Η τωρινή φοβερή ένταση για τη Νοβάρτις, τα φάρμακα και τις εταιρείες, τη χειραγώγηση των γιατρών και τον εθισμό των ασθενώ , τείνει να εκτονωθεί σε μια μακρόσυρτη δικαστική διαδικασία χωρίς να αλλάζουν οι συμπεριφορές και οι νοοτροπίες που τα επιτρέπουν.

Φαίνεται έτσι δύσκολο να υποστηριχθεί από μια τόσο νοσοκεντρική και αυτοαναφορική ιατρική κοινότητα αλλά και από μια αναποτελεσματική κυβερνητική διαχείριση, η ανάγκη για αλλαγή παραδείγματος προς τη νέα Δημόσια Υγεία.

Μείζονες μεταρρυθμίσεις αναδιάταξης των νοσοκομειακών μονάδων, νέων επιχειρησιακών σχεδίων στις περιφέρειες, σχέσεις δημοσίου με ιδιωτικό , αναστροφή της σχέσης γιατρών -νοσηλευτών, εκκρεμούν ή αναβάλλονται. Φαίνεται ότι και αυτή την κορυφαία στιγμή ,το παράθυρο για μια ριζική στροφή , μια πραγματική ανταπόκριση στα διδάγματα της κρίσης, τείνει να χαθεί μέσα στην αδράνεια και την ιδιοτέλεια. 

Οφείλουμε όμως έστω και με αυτήν την ευκαιρία να ανταποκριθούμε άμεσα στην παγκόσμια στροφή στην θετική υγεία, την πρόληψη και την πρωτοβάθμια φροντίδα. Η συστηματική διαχείριση των χρόνιων νόσων, η αντιμετώπιση του νέου δημογραφικού προφίλ, ο αγώνας για την απεξάρτηση από τους παράγοντες κινδύνου, συνδέονται στενά και με την απόρριψη της πολυφαρμακίας.

Ας ελπίσουμε ότι σε μια ανοικτή και ζωντανή κοινωνία σαν την ελληνική , οι πιο υγιείς και ζωντανές δυνάμεις σε όλα τα επίπεδα, από τους γιατρούς και τους νοσηλευτές, έως τα στελέχη του φαρμακευτικού χώρου και τους εκπροσώπους των ασθενών, και βεβαίως τα ριζοσπαστικά πολιτικά στελέχη όλων των χώρων, δεν θα σωπάσουν άλλο. Σε αυτό είχε δίκιο ο Γαλιλαίος ότι η Γη γυρίζει και ο κόσμος αλλάζει..

Η κρίση δεν τελειώνει με διαπιστώσεις, με διαρκείς πολώσεις και σκανδαλολογία , ούτε αρκεί η δικαστική διερεύνηση, αλλά απαιτείται αγώνας, με ισχυρούς νέους θεσμούς και κανόνες, προσαρμογή και ανταπόκριση στο μέλλον, ουσιαστικός μετασχηματισμός του συνολικού συστήματος υγείας.

ΥΓ: Είναι χαρακτηριστική η ελλιπής έως ανύπαρκτη λειτουργία των ογκολογικών επιτροπών και συμβουλίων για διατομεακή συνεργασία που θεσμοθετήθηκαν το 12 ( Ν.4052 ) στα νοσοκομεία και η προσπάθεια για συστηματική καταγραφή ( registry ) της πορείας των καρκινοπαθών, με το αρχείο νεοπλασιών. Ξαφνικά ανακαλύπτουμε μεγάλης έκτασης σκάνδαλο στη ροή των ογκολογικών φαρμάκων. Κατά τα άλλα για όλα φταίει η Πολιτεία και η έλλειψη νόμων και πόρων…

Σχετικά Άρθρα

Back to top button