ΚΟΡΟΝΟΪΟΣΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Πανδημία: προσλήψεις, ντουβάρια, μηχανήματα, αντί μεταρρυθμίσεων

Γράφει ο Αντώνης Δημόπουλος, Πρώην Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Υγείας, Ορθοδοντικός

Αρχική > ΚΟΡΟΝΟΪΟΣ > Πανδημία: προσλήψεις, ντουβάρια, μηχανήματα, αντί μεταρρυθμίσεων

1. Ένα σύστημα υγείας, ασύμμετρο ανολοκλήρωτο και νοσοκεντρικό, επαναπαύεται παρά τις ατέλειές του χωρίς καμμιά διάθεση να πάρει πρωτοβουλίες ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων που να τις υπερβαίνουν. Αυτό γίνεται έντονα αντιληπτό ιδιαίτερα τώρα, μια περίοδο που ευνοεί τις αλλαγές, με την τόσο μεγάλη ανάγκη προστασίας του κόσμου από το ογκούμενο δεύτερο κύμα της πανδημίας.

Είναι αγωνιώδες πια το διεθνές ενδιαφέρον και η απαίτηση ενίσχυσης της δημόσιας υγείας και είναι χαρακτηριστική η αναμενομένη αυξημένη χρηματοδότηση από το αναπτυξιακο ταμείο για επιπλέον στήριξη της δημόσιας υγείας.

Το Υπουργείο υγείας ωστόσο στερείται της ικανότητας να μετατρέψει την πανδημία σε ευκαιρία. Φοβικό, ανέτοιμο και κυρίως απρόθυμο να αντιμετωπίσει την εποχή, εξαντλείται στην αμυντική τακτική, κυνηγώντας τα προβλήματα χωρίς να τα προλαβαίνει.

Η επέλαση των λοιμωξιολόγων στα ΜΜΕ με την υπερπροβολή κοινοτοπιών και αμφιλεγόμενων εκτιμήσεων, ωθεί την ηγεσία σε αντίστοιχη ανώδυνη επικοινωνιακή διαχείριση καλών προθέσεων. Μια σειρά μέτρων (αριθμός ΜΕΘ, προσλήψεις προσωπικού, διενέργεια τεστ) διεκπεραιώνουν το δεύτερο κύμα του ιού, αφήνοντας το σκληρό κομμάτι των απαγορεύσεων και του εγκλεισμού στην Πολιτική Προστασία και τα πρόστιμα στην Αστυνομία.

2. Ακόμα όμως και στην διαχείριση αυτής της αμυντικής προσπάθειας λείπει το δημιουργικό μέρος, η φαντασία, η ευελιξία, η εγρήγορση η αναζήτηση άμεσων και αποτελεσματικών λύσεων, η επιχειρησιακή επάρκεια. Ο ΕΟΔΥ είναι το ΕΚΑΒ της Δημόσιας Υγείας, είναι ο μηχανισμός επιτήρησης και αντιμετώπισης του επείγοντος, δεν υποκαθιστά την κανονική λειτουργία της.

Η Δημόσια Υγεία όμως είναι στρατός, τώρα ανεπαρκής και αποδιοργανωμένος, που περιλαμβάνει ένα δίκτυο εξειδικευμένων γιατρών Δημόσιας Υγείας (πρώην νομιάτρων ) και εργαστηρίων στις επτά Υγειονομικές Περιφέρειες, και το κεντρικό διεπιστημονικό όργανο, το ΕΣΥΔΥ (Εθνικό Συμβούλιο Δημόσιας Υγείας).

Επίσης σημαντική είναι η επιχειρησιακή συνέργεια των γιατρών πρωτοβάθμιας φροντίδας-δημοσίου και ιδιωτικού τομέα – που μπορούν και πρέπει να δουλέψουν στην κοινότητα. Περιλαμβάνει ακόμα τους άλλους, παραγκωνισμένους και παραγνωρισμένους λειτουργούς της φροντίδας σε τοπικό επίπεδο, κοινωνικούς λειτουργούς, επισκέπτες υγείας, νοσηλευτές, ψυχολόγους, κ.α. που δουλεύουν αποσπασματικά και παράλληλα χωρίς να συντονίζονται.

Αυτός ο στρατός σε ελάχιστο διάστημα το καλοκαίρι και με εντατική κινητοποίηση της αυτοδιοικητικής περιφέρειας και των δήμων αλλά και των Υγειονομικών διευθύνσεων κάθε περιοχής, έπρεπε να ενεργοποιηθεί σε ενιαία δίκτυα τοπικής παρέμβασης με ενημέρωση, παρακολούθηση καταγραφή και ιχνηλάτηση, πρόληψη και στήριξη της κάθε οικογένειας.

Δεν είναι δυνατόν όλοι αυτοί να υπολειτουργούν ή να σχολάζουν αφήνοντας τον ΕΟΔΥ να κάνει μια υπερπροσπάθεια εκ των πράγματων αλυσιτελή, σε χώρους που δεν ξέρει, λειτουργώντας αναγκαστικά πυροσβεστικά. Γνωρίζοντας τις αδυναμίες και ελλείψεις μας δεν μπορεί να περιμένουμε από αυτόν τον Οργανισμό να τρέχει κυνηγώντας κρούσματα σε όλη την επικράτεια όταν πλατείες, εκκλησίες, επιχειρήσεις, μεταφορές, χώροι συνωστισμού αλλά και μειωμένης υγιεινής, αντιδρούν ή αρνούνται να συμμορφωθούν στα αυτονόητα.

3.Η εθνική λογική και πρακτική όμως και τα αντανακλαστικά του κόσμου, είναι σταθερά προσανατολισμένα στο άμεσο το γρήγορο, το επείγον -συχνά το υπερβολικό- και στην ταχεία διεκπεραίωση του προβλήματος με κάθε τρόπο.

Λείπει το μέσο- και μακροπρόθεσμο, το συστηματικό, το ολοκληρωμένο αυτό που δημιουργεί θεσμικές μνήμες και αλλάζει συμπεριφορές. Αδυνατούμε ακόμα να σχεδιάσουμε, να υλοποιήσουμε να στηρίξουμε και να ενισχύσουμε προσπάθειες πιο μόνιμες, περισσότερο ουσιαστικές τεκμηριωμένες και ορθολογικές, είτε κεντρικά είτε τοπικά.

Πολλά μέτρα πηγαινοέρχονται –δοκιμάζοντας άγρια παραγωγικούς κλάδους (εστίαση, πολιτιστικά), τοπικές κοινωνίες (Πόρος, Λέσβος) αλλά και κοινωνικές ομάδες (ο «ρατσισμός» άνω των 65, οι πρόσφυγες, κλπ ) -με αντιφάσεις, παλινωδίες και συχνά προχειρότητα (το μέγεθος στις σχολικές μάσκες).

Οι συστηματικές δράσεις δημόσιας υγείας που έπρεπε να αναπτυχθούν αμέσως μετά τη -σωστή – κεντρική επιβολή καραντίνας, αντιμετωπίζοντας τις αδυναμίες και δημιουργώντας ασπίδα προστασίας στον ευάλωτο πληθυσμό της κοινότητας, αναβάλλονται, αναστέλλονται, αγνοούνται, υπολείπονται.

4. Συμπερασματικά όλη αυτήν την κρίσιμη περίοδο, από τον Μάη μέχρι τον Σεπτέμβρη η μεγάλη κινητοποίηση της κοινότητας έπρεπε να δρομολογηθεί προετοιμάζοντας τον κόσμο για το αναμενόμενο δεύτερο κύμα. Τα σχολεία, τα εργοστάσια, οι επιχειρήσεις οι υπηρεσίες τα ΚΑΠΗ έπρεπε να σαρωθούν, οι μεταφορές να έχουν εναλλακτικές, οι συνέργειες να είναι διαρκείς και πιο στοχευμένες.

Αναμφίβολα εδώ καταγράφεται, πέρα από την ελλειμματική δημόσια υγεία, και η απάθεια της αποκέντρωσης, της αυτοδιοικητικής περιφέρειας αλλά και μιας κοινωνίας πολιτών ατομοκεντρικής και εφησυχασμένης που μόνιμα κατηγορεί και ταυτόχρονα ζητά συνεχώς από την κεντρική κυβέρνηση.

Αντίστοιχη όμως είναι και η στάση ολόκληρων συντεχνιών με χαρακτηριστική την απροθυμία των εκπαιδευτικών να κινητοποιηθούν έγκαιρα, μέσα στο καλοκαίρι, να προετοιμάσουν τα παιδιά με οδηγίες σε συνεργασία με τοπικά δίκτυα υγείας, να λύσουν τα θέματα καθαριότητας και απολύμανσης, να διανείμουν έγκαιρα σωστές στο μέγεθος μάσκες, να δώσουν λύσεις στις υπεράριθμες τάξεις.

Παρόμοια όμως είναι η αδυναμία των θεσμικών εκπροσώπων των υγειονομικών να συνδεθούν με τους τοπικούς παράγοντες, να συντονισθούν και να πάρουν πρωτοβουλίες ενεργοποιώντας όποιον μπορεί να προσφέρει σε ενημέρωση και πρόληψη.

5.Με τον ίδιο τρόπο δυστυχώς, σχεδόν το σύνολο του πολιτικού κόσμου παθητικά θεωρεί σαν λύση της πανδημίας τη συνταγή ντουβάρια, προσλήψεις και μηχανήματα, αξιοποιώντας όλους τους διαθέσιμους πόρους σε αμφιλεγόμενες χρήσεις.

Είναι χαρακτηριστικός ο διαγκωνισμός και η αντιπαράθεση για τις προσλήψεις της τωρινής και της προηγουμένης κυβέρνησης, χωρίς κανένας να ερωτά αν το υπάρχον δυναμικό αξιοποιείται σωστά ή για την έλλειψη συνεργασίας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Έτσι ακριβώς και η ενεργός υγεία διεκδικείται με φάρμακα, θεραπείες και ιατρικοποίηση, μόνιμα νοσοκεντρικά χωρίς καμμιά αίσθηση της ανάγκης για πρόληψη, εκσυγχρονισμό και αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, για ωρίμανση και καλύτερη αξιοποίηση του συστήματος υγείας

Τον Φεβρουάριο μια σοβαρή μελέτη από την «Διανεοσις», έθετε πολύ συγκεκριμένα ένα πλέγμα μεταρρυθμίσεων ουσιαστικής αναμόρφωσης του συστήματος υγείας, επαναφέροντας ξανά την εκσυγχρονιστική προοπτική. Με όλες τις πιθανές διαφοροποιήσεις και επιμέρους εναλλακτικές είναι η σύνοψη και πολλών άλλων προτάσεων των επιβεβλημένων αλλαγών που συνεχώς -και παρά την εμπειρία της οικονομικής κρίσης – αναβάλλονται ακόμα.

Ένα Μεταρρυθμιστικό διαρκές που έρχεται και επανέρχεται όλη την περίοδο της μεταπολίτευσης με μεγάλες νίκες και σημαντικές υποχωρήσεις από τις αντιστάσεις του αυτοαναφορικού υποσυστήματος της υγείας, αλλά και γενικών στρεβλώσεων και παθολογίας του πολιτικού συστήματος.

Η αναδιάταξη του νοσοκομειακού χάρτη, η ολοκληρωμένη λειτουργία της ΠΦΥ, η ενεργοποίηση του ΕΟΠΥΥ και η αναδιοργάνωση της δημόσιας υγείας -κοινωνικής ιατρικής και ενιαίας υγείας σε ένα σύστημα ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό είναι κατεπείγουσα ανάγκη, ειδικά τώρα, ειδικά εδώ στη χώρα μας.

Η πανδημία επαναφέρει πιεστικά την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης της Υγείας του Έθνους, με σύγχρονους θεσμούς οργάνωσης διοίκησης και χρηματοδότησης. Αλλά κυρίως επαναφέρει την ανάγκη εγρήγορσης ενεργοποίησης και συνολικής συνέγερσης μιας κοινωνίας κουρασμένης αλλά όχι τελειωμένης, ταλαιπωρημένης αλλά όχι παρηκμασμένης, ευάλωτης αλλά ακόμα ευαίσθητης και πολύ ζωντανής.

Αντώνης Δημόπουλος, Πρώην Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Υγείας, Ορθοδοντικός

Σχετικά Άρθρα

Back to top button