ΕμβόλιαΚΟΡΟΝΟΪΟΣΣυνεντεύξεις - Άρθρα

Πρέπει ο εμβολιασμός κατά του κορονοϊού να είναι υποχρεωτικός;

Γράφουν: Δημήτρης Μπατάκης και Μανώλης Καρακώστας

Η πανδημία που βιώνουμε είναι ξεκάθαρο πως έχει βασανίσει όλη την ανθρωπότητα, καθώς ίσως να αποτελεί την μοναδική η οποία μεταδόθηκε κυριολεκτικά σε όλη την υφήλιο μέσα σε μόλις 3 μήνες.

Όπως είναι λογικό ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος για να αντιμετωπιστεί αυτός ο ιός είναι η δημιουργία ενός φαρμάκου ή εμβολίου. Πλέον από τα μέσα του Δεκεμβρίου του 2020 υπάρχει εμβόλιο κατά του κορωνοϊού, έχοντας ξεκινήσει μάλιστα οι εμβολιασμοί σε πολλές χώρες του κόσμου.

Αυτό φαίνεται να αποτελεί ένα ευχάριστο γεγονός, που θα επιφέρει και το τέλος της πανδημίας, όμως πάνω σε αυτό το θέμα δεν έχουν λείψει οι αντιδράσεις, με μία μερίδα ανθρώπων να καταφέρονται κατά των εμβολίων, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε διεθνές επίπεδο.

Επί του ζητήματος αυτού λοιπόν, εγείρεται το ερώτημα αν θα πρέπει οι εμβολιασμοί κατά του κορωνοϊού να είναι υποχρεωτικοί, όπως ήδη συζητιέται σε κάποιους κύκλους της Ευρώπης.
Πολλοί βλέπουν στους εμβολιασμούς και δη στους υποχρεωτικούς, την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολλές φορές δημιουργούνται θεωρίες συνωμοσίας.

Όμως εν αντιθέσει με τους σημερινούς ισχυρισμούς κατά των εμβολίων, σε παλαιότερες εποχές, περίπου μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, οι εμβολιασμοί για πολλές ασθένειες ήταν υποχρεωτικοί, όπως αυτός κατά της φυματίωσης. Μάλιστα πολλά κράτη για να δεχτούν άτομα από άλλες χώρες έθεταν ως προϋπόθεση τον εμβολιασμό για συγκεκριμένες ασθένειες. Αυτές οι συνθήκες όμως προϊόντος του χρόνου και με την παγκοσμιοποιητική τάση των κοινωνιών έπαψαν να υφίστανται σε μεγάλη έκταση.

Το πιστοποιητικό εμβολιασμού

Παρ’ όλα αυτά μέχρι και σήμερα υπάρχουν χώρες που για να δεχτούν πολίτες ξένων κρατών ζητούν αποδεικτικό εμβολιασμού, όπως επί παραδείγματι συμβαίνει στην περίπτωση του κίτρινου πυρετού, όπου χώρες με κλιματολογικές και εντομολογικές συνθήκες που επιτρέπουν την διατήρηση του κύκλου μετάδοσής του μέσω ατόμων σε φάση ιαιμίας, ζητούν πιστοποιητικό εμβολιασμού ώστε να επιτραπεί η είσοδος.

Φυσικά κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τους παιδικούς εμβολιασμούς, οι οποίοι είναι υποχρεωτικοί, ακόμα και για την εγγραφή των παιδιών στις τάξεις του δημοτικού σχολείου. Όπως τόνισε ο Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος, ο οποίος αποτέλεσε τον πρώτο Ιεράρχη της Εκκλησίας της Ελλάδος που εμβολιάστηκε, στην επιστολή του προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο, τα παιδιά μέχρι την ηλικία των 10 ετών εμβολιάζονται υποχρεωτικά για 13 νόσους και προαιρετικά για άλλες 3.

Οι ασθένειες αυτές είναι μεταξύ άλλων η διφθερίτιδα, ο τέτανος, η ηπατίτιδα, η πολυομελίτιδα, η ιλαρά κ.α. Είναι γνωστό πως το προσδόκιμο ζωής του ανθρώπου έχει αυξηθεί πολύ σε σχέση με τον περασμένο αιώνα και η αιτία αυτού οφείλεται εν πολλοίς στην χρήση των εμβολίων.

Ασθένειες που παλαιότερα μάστιζαν την ανθρωπότητα, σήμερα φαίνονται και είναι απλές, λόγω του ότι έχει βρεθεί το αντίστοιχο εμβόλιο για την αντιμετώπισή τους. Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα, ότι οι εμβολιασμοί έχουν ωφελήσει την ανθρωπότητα, ακόμα κι αν είναι υποχρεωτικοί, διότι αυτό γίνεται στα πλαίσια της προάσπισης και της διατήρησης σε υψηλά ποιοτικά επίπεδα της δημόσιας υγείας των πολιτών κάθε κράτους.

Πρέπει να είναι υποχρεωτικός;

Αλλά στην περίπτωση του κορωνοϊού πρέπει να ισχύσουν οι παραπάνω συνθήκες; Το εμβόλιο κατά του covid-19 είναι αλήθεια πως είναι πολύ πρόσφατο και σίγουρα επιδέχεται βελτιώσεων, όπως έχουν παραδεχτεί αρκετοί ειδικοί επιστήμονες, επισημαίνοντας πως με το πέρασμα του χρόνου, τα εμβόλια που θα προκύπτουν θα είναι καλύτερα από τα ήδη υπάρχοντα.

Για την περίπτωση του SARS-CoV-2 θα ήταν ωφέλιμη μία πιο μετριοπαθής στάση από πλευράς κυβερνήσεων, ειδικά από την στιγμή που πριν την εμφάνιση του εμβολίου, στον λεγόμενο δυτικό κόσμο δεν εφαρμόστηκαν lockdowns με ολοκληρωτικό χαρακτήρα, όπως αυτά στην Άπω Ανατολή, λόγω της προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με τους ειδικούς να αφήνουν πολλές φορές την κατάσταση στα χέρια των πολιτών επικαλούμενοι την ατομική υπευθυνότητα. Υπό αυτό το πρίσμα δεν είναι δυνατόν κάνουμε λόγο επί του παρόντος για υποχρεωτικό εμβολιασμό.

Πολύς κόσμος είναι θετικός στον εμβολιασμό, αλλά παράλληλα και αρκετά σκεπτικός, φοβούμενος τυχούσες επιπτώσεις στην υγεία του σε μικρό, μέσο ή μεγάλο βάθος χρόνου. Αν επιβληθεί ο εμβολιασμός ως υποχρεωτικός, πολλοί άνθρωποι πέραν των συνωμοσιολόγων θα αρχίσουν να είναι πολύ επιφυλακτικοί απέναντι στα εμβόλια, και σίγουρα η σκέψη τους θα κατευθυνθεί σε θεωρίες συνωμοσίας.

Δεν πρέπει να παραβλέπουμε μία βασική παράμετρο, η οποία δεν υπήρχε κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, κι αυτή δεν είναι άλλη από το διαδίκτυο, εκ του οποίου προωθούνται τέτοιες θεωρίες.

Επίσης, πολλές φορές η τεχνολογία αντί να λειτουργεί ως αρωγός στην βελτίωση της ανθρώπινης ποιότητας ζωής αποβαίνει επιζήμια γι’ αυτήν. Αυτό σημαίνει πως η αντίδραση του κόσμου σε πιθανό υποχρεωτικό εμβολιασμό μπορεί να είναι δριμεία, σε αντίθεση με τα παρελθόντα έτη, ενδεχόμενο σαφώς απευκταίο, το οποίο όμως δεν σημαίνει πως οι κυβερνήσεις και οι επιδημιολόγοι θα άγονται και θα φέρονται από τις επιθυμίες ορισμένων ομάδων, αλλά ακριβώς επειδή αυτό που πρέπει να ενδιαφέρει τα κράτη είναι η υγεία των πολιτών και η επιστροφή στην κανονικότητα, πάνω σε αυτούς τους άξονες πρέπει να κινηθούν, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα υφιστάμενα κοινωνικά δεδομένα, για την μέγιστη αποτελεσματικότητα των υγειονομικών μέτρων και την επίτευξη των επιθυμητών στόχων.

Γι’ αυτό η πολιτική που πρέπει να ακολουθηθεί στην ενεστώσα περίοδο πρέπει να βασιστεί στην πειθώ και το παράδειγμα των ιθυνόντων προς τους πολίτες, όπως ορθά συνέβη με τους εμβολιασμούς προσώπων με σημαίνοντα ρόλο στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Θα πρέπει να βασιστεί στην ξεκάθαρη στάση των επιστημόνων και την διαφάνεια, απαντώντας σε όσα ερωτήματα εγείρονται γύρω από τα εμβόλια.

Με λίγα λόγια πρέπει να βασιστεί στην αλήθεια και την ορθή ενημέρωση. Άλλωστε η βελτίωση όπως προαναφέρθηκε των εμβολίων, ενδεχομένως να αποτελέσει την καλύτερη μέθοδο πειθούς των ανθρώπων. Αλλά και από την πλευρά των πολιτών, θα πρέπει να υπάρξει διαύγεια κρίσης, για να μπορούν να ενημερώνονται από τους καθ’ ύλην αρμόδιους επί του θέματος, χωρίς πανικό και τρομοκρατία, και φυσικά με την αποφυγή των λεγομένων ψευδών ειδήσεων (fake news).

Το κανονιστικό πλαίσιο περί των εμβολιασμών δεν θα πρέπει να έχει μόνο ισχύ με την μορφή κρατικού νόμου, αλλά είναι χρήσιμο να προβλέπει και τις αποφάσεις των επιχειρήσεων σχετικά με αυτούς. Αυτό δεν σημαίνει πως το κράτος πρόκειται να λειτουργήσει καταναγκαστικά εις βάρος του ιδιωτικού τομέα, αλλά ρυθμιστικά, όπως επιβάλλει ο ρόλος του σε τέτοιες περιπτώσεις.

Ήδη έχει ακουστεί πως μερικές αεροπορικές εταιρείες δεν θα δέχονται πελάτες χωρίς να έχουν πιστοποιητικό εμβολιασμού, γεγονός που ήδη έχει ξεσηκώσει αντιδράσεις, πιστοποιώντας τα όσα θίξαμε ανωτέρω. Σχετικά με το κεφάλαιο των αεροπορικών εταιρειών, μία ικανοποιητική πρόταση θα ήταν πως σε περίπτωση που κάποιος δεν έχει εμβολιαστεί θα μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες αυτών με την επίδειξη αρνητικού μοριακού test (PCR) 72 ωρών, όπως συμβαίνει σήμερα.

Ο κόσμος φοβάται και βγαίνει από μία πρωτοφανή και πρωτόγνωρη γι’ αυτόν ψυχολογική κυρίως κρίση. Επομένως, πρέπει να γίνει σεβαστός ο φόβος του, χωρίς να του προστεθούν αλλά βάρη, με την Ευρώπη και εν γένει τον δυτικό κόσμο που διατείνεται πως πρεσβεύει και έχει δώσει μάχες για υψηλά ιδανικά, όπως η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα κ.α., να πρέπει τώρα που έφτασε μία δύσκολη στιγμή να ακολουθήσει τις αξίες αυτές, πείθοντας τους πολίτες με τον λόγο αποφεύγοντας να ακολουθήσει τηρουμένων των αναλογιών μεθόδους Κίνας, τις οποίες ήθελε πάση θυσία να αποφύγει την περίοδο των lockdowns.

Ο μόνος λόγος που ο υποχρεωτικός εμβολιασμός κατά του κορωνοϊού μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτός και επιβεβλημένος, βρίσκεται στον συνδυασμό δύο περιπτώσεων. Αν δηλαδή παρά την ύπαρξη εμβολίων η πανδημία δεν υποχωρήσει στα αναμενόμενα επιδημιολογικά επίπεδα και στην ύπαρξη της απόλυτης βεβαιότητας από τους ειδικούς ότι τα εμβόλια δεν θα επιφέρουν παρενέργειες στην ανθρώπινη υγεία μακροπρόθεσμα.

Υπ. Δρ. Δημήτρης Μπατάκης
Πολυτεχνείο Κρήτης, Εργαστήριο Financial Engineering
Μ.Sc LSE International Health Policy, M.Sc Health Economics and Management

Μανώλης Καρακώστας
MSc Διοίκησης Επιχειρήσεων
Επαγγελματίας Υγείας – Ερευνητής

Σχετικά Άρθρα

Back to top button